Του Μάριου Μαυρίδη*

Το Εστία είναι άδικο και δεν καλύπτει αυτούς που πραγματικά έχουν ανάγκη

Το σχέδιο Εστία στοχεύει στην προστασία της πρώτης κατοικίας και στη μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων, αλλά περιλαμβάνει στρεβλώσεις και κοινωνικές αδικίες οι οποίες «βγάζουν μάτια», και προκαλεί το περί δικαίου αίσθημα των πολιτών ή μάλλον των φορολογουμένων καλύτερα. Διότι είναι οι φορολογούμενοι που πληρώνουν το κόστος που προκαλείται από κακούς χειρισμούς, από όπου και αν προέρχονται. Το σχέδιο Εστία είναι ομολογουμένως ένα καινοτόμο και έξυπνο σχέδιο, και παρόμοιο του δεν γνωρίζω αν υπήρξε σε άλλη χώρα. Όμως είναι κοινωνικά άδικο και προκλητικό.

Το σχέδιο Εστία προσφέρει οικονομική στήριξη σε δανειολήπτες που έχουν υποθηκεύσει την πρώτη τους κατοικία, αξίας μέχρι €350,000, εφόσον το δάνειο τους είναι μη εξυπηρετούμενο δάνειο στο τέλος του 2017. Το Σχέδιο περιλαμβάνει και άλλες προϋποθέσεις. «Η πιο εξωφρενική πρόνοια του Σχεδίου, είναι αυτή που επιτρέπει στους δανειολήπτες, δικαιούχους του Σχεδίου, να διατηρούν και περιουσία και μετρητά στην Τράπεζα. Δηλαδή, οι φορολογούμενοι θα πληρώνουν για τους δανειολήπτες που διαθέτουν περιουσία και μετρητά στην τράπεζα, μέχρι 80% της αξίας της υποθηκευμένης κατοικίας.

Και το ερώτημα που προκύπτει είναι πώς είναι δυνατόν κάποιος να έχει περιουσία και μετρητά να μη εξυπηρετεί τα δάνειά του, και πώς είναι δυνατόν να αναγκάζεται ο φορολογούμενος να πληρώνει για τα δάνεια αυτά! Πολλοί φορολογούμενοι πληρώνουν κανονικά τις δόσεις του και νιώθουν την αδικία να τους κυριεύει, και μάλλον θα νιώθουν και «ανόητοι», διότι πλήρωναν τα δάνεια τους κανονικά. Επίσης, πολλοί φορολογούμενοι δεν πληρώνουν δόσεις αλλά πληρώνουν ενοίκιο και πληρώνουν και φόρους. Μήπως το σχέδιο Εστία θα προνοεί και για αυτούς που αδυνατούν να πληρώνουν το ενοίκιό τους; Ένα μεγάλο κενό που αφήνει το σχέδιο Εστία είναι ότι δεν προνοεί για τους δανειολήπτες που δεν μπορούν να πληρώσουν την ελάχιστη δόση ή και τίποτα, και κινδυνεύουν άμεσα με εκποίηση. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η Κυβέρνηση θα ενεργοποιήσει την κοινωνική της πολιτική; 

Το σχέδιο Εστία αφορά μη εξυπηρετούμενα δάνεια ύψους €δις. Αν όλοι οι δανειολήπτες δικαιούχοι αξιοποιήσουν το Σχέδιο, η Κυβέρνηση θα πληρώνει ετήσια γύρω στα €33 εκατ. για τα επόμενα 25 χρόνια, σύνολο €800 εκατ. περίπου. Η κυβέρνηση θεωρεί ότι το κόστος είναι διαχειρήσιμο αφού τα χρήματα θα καταβληθούν σε βάθος χρόνου. 

Αυτό είναι ορθό και λογικό, όμως, θεωρώ ότι η κυβέρνηση θα μπορούσε να λύσει το πρόβλημα με πιο δίκαιο τρόπο και πιο ολοκληρωμένο, αγοράζοντας όλα τα μη εξυπηρετούμενα στεγαστικά δάνεια σε χαμηλή τιμή, τα οποία θα επιχειρήσει να εισπράξει αργότερα, μέσω του Φορέα που έχει ήδη δημιουργηθεί, και όσα δεν εισπραχθούν θα πουληθούν από το Φορέα σε άλλους ιδιωτικούς φορείς, όπως είναι τα επενδυτικά ταμεία.

Η κυβέρνηση έχει ήδη αγοράσει τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια του συνεργατισμού, πολλά από τα οποία έχουν ως υποθήκη την πρώτη κατοικία. Η κυβέρνηση μπορεί να αγοράσει και τα υπόλοιπα με ανταγωνιστικές διαδικασίες. Δεν νομίζω να θέλουν πολλά επενδυτικά ταμεία να αγοράσουν στεγαστικά δάνεια στην Κύπρο.

Υπάρχουν τρία ζητήματα που αφορούν την πιο πάνω πρόταση. Η κυβέρνηση θα δανειστεί ένα μεγάλο ποσό (ίσως ένα δισεκατομμύριο), και το δημόσιο χρέος θα αυξηθεί. Το δεύτερο πρόβλημα είναι ότι οι τράπεζες θα χρειαστούν επιπρόσθετα κεφάλαια, αφού θα πουλήσουν τα στεγαστικά δάνεια με βαθιά έκπτωση, όμως θα έχουν και σημαντικό όφελος αφού θα απαλλαγούν από τα πλέον προβληματικά δάνεια, και θεωρώ ότι η αξία τους στο χρηματιστήριο θα αυξηθεί σημαντικά. Το τρίτο πρόβλημα είναι ότι για όσα δάνεια αγοράσει το κράτος, κανένας δεν θα πληρώνει για τα επόμενα χρόνια. Όμως, αυτό το πρόβλημα θα επιλυθεί αργότερα, όταν το κράτος πουλήσει τα δάνεια αυτά σε επενδυτικά ταμεία. Απλά, το κράτος θα αφαιρέσει τα προβληματικά δάνεια από το τραπεζικό σύστημα και θα δώσει χρόνο στους δανειολήπτες.

Το σχέδιο Εστία είναι άδικο και δεν καλύπτει αυτούς που πραγματικά έχουν ανάγκη. Το σχέδιο «εξαγοράς των στεγαστικών δανείων» μπορεί να κοστίζει περισσότερο σήμερα αλλά είναι πιο δίκαιο από το Εστία. Τα χρήματα που θα πληρώσει ο φορολογούμενος με το Εστία θα χάνονται ενώ με το σχέδιο εξαγοράς των δανείων, τα χρήματα μπορεί να επιστραφούν σε βάθος χρόνου, από τις δόσεις που θα καταβάλουν οι δανειολήπτες (αν μπορούν) και από την πώληση των δανείων που δεν θα εξυπηρετούνται.

*Οικονομολόγος, βουλευτής ΔΗΣΥ (Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.)