Πολλές οι προκλήσεις που θα αντιμετωπίσει το επόμενο διάστημα η κτηματαγορά. Οι αλλαγές στα κίνητρα πολιτογράφησης περιόρισαν κάπως το ενδιαφέρον των αλλοδαπών για τα ακίνητα. Μάλιστα, ο Αύγουστος ήταν ο χειρότερος μήνας της διετίας αναφορικά με τις αγορές ακινήτων από αλλοδαπούς. Το σχέδιο κινήτρων για τη χορήγηση υπηκοότητας που δρομολογεί η Ελλάδα, ανησυχεί μεν κάπως τους φορείς, ωστόσο, συνεχίζεται ακάθεκτα η κατάθεση αδειών οικοδομής για μεγάλα έργα, καθώς υπάρχει ευφορία ανάμεσα στους επιχειρηματίες ανάπτυξης γης.

Στην εξίσωση μπαίνουν οι μαρίνες που φέρνουν ανάπτυξη σε παραλιακές περιοχές, αλλά και οι νέες ξενοδοχειακές μονάδες που ανεγείρονται. Κι όλα αυτά τη στιγμή που οι αλλοδαποί σκέφτονται δύο φορές προτού αγοράσουν πολυτελή ακίνητα στη χώρα μας, αλλά και που ο τουρισμός μας βρίσκεται σε καμπή (λόγω της αβεβαιότητας που δημιουργεί το Brexit και το άνοιγμα των γειτονικών μας αγορών). Οι τουρίστες δαπανούν όλο και λιγότερα στο νησί μας -δείγμα του ότι προσελκύουμε φτηνό τουρισμό. 

Πολλές οι προκλήσεις της κτηματαγοράς. Οι τράπεζες δανείζουν με φειδώ στους επιχειρηματίες, οι οποίοι σπεύδουν να πουλήσουν διαμερίσματα, προκειμένου να χρηματοδοτήσουν το έργο τους. Για «φούσκα» κάνουν λόγο πολλοί, ωστόσο, επίσημα οι φορείς καθησυχάζουν. Οι Αρχές αδειοδοτούν μεγάλα έργα, χωρίς να πολυνοιάζονται για τον αστικό σχεδιασμό και οι επιχειρηματίες ανάπτυξης γης λένε ότι υπάρχουν οι επενδυτές. 

Αναμφισβήτητα, τα ακριβά πολυτελή ακίνητα αποτελούν την εικόνα της σημερινής κτηματαγοράς. Και όπως διαφαίνεται από τις άδειες οικοδομής που κατατίθενται στα επί μέρους Κτηματολόγια, αυτή είναι και η μελλοντική πορεία του κλάδου. Η μέση αξία μιας οικιστικής μονάδας ανέρχεται στο μισό εκατομμύριο ευρώ, ενώ συγκριτικά με πέρσι, η ετήσια αύξηση στην αξία των νέων αδειών οικοδομής ξεπέρασε το 116% (φτάνοντας το €1,7 δισ.).

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας, κατά την περίοδο Ιανουαρίου – Ιουνίου 2019 , το 54% των οικιστικών μονάδων (δηλ. 2.263) που αναμένεται να χτιστούν τα επόμενα χρόνια αφορά έργα πολυτελείας. 

Όπως φαίνεται από την άνοδο στα πολυτελή έργα, οι επιχειρηματίες ανάπτυξης γης δεν φαίνεται να πτοούνται από τις χαμηλές ταχύτητες στα πωλητήρια έγγραφα. Ο περασμένος Αύγουστος ήταν ο χειρότερος μήνας των τελευταίων δύο ετών όσο αφορά τις καταθέσεις πωλητήριων εγγράφων από μη Ευρωπαίους κατοίκους στη βάση των στατιστικών δεδομένων που δημοσιοποιεί το Τμήμα Κτηματολογίου. Ειδικότερα, στο τέλος Αυγούστου κατατέθηκαν 136 πωλητήρια έγγραφα από κατοίκους εκτός ΕΕ συγκριτικά με 167 τον αντίστοιχο περσινό μήνα. Υπενθυμίζεται πως η κυβέρνηση έχει προχωρήσει από τον περασμένο Μάιο σε αναθεώρηση των κριτηρίων όσο αφορά την παραχώρηση κυπριακού διαβατηρίου στη βάση επενδυτικού σχεδίου, κάνοντας τα πιο αυστηρά και όπως καταδεικνύουν τα στοιχεία από το Τμήμα Κτηματολογίου, υπάρχει μια κάμψη τους τελευταίους μήνες όσο αφορά την αγορά ακινήτου από πολίτες τρίτων χωρών.

Κι όλα αυτά τη στιγμή που επενδύσεις εκατομμυρίων στοχεύουν να ενισχύσουν την τουριστική υποδομή με την κατασκευή ή προγραμματισμό πολλαπλών μαρίνων, επενδύσεις που αναμένεται να ξεπεράσουν το €1 δισ. συνολικά. Η υπό εξέλιξη μαρίνα της Αγίας Νάπας, οι προτεινόμενες μαρίνες (Παραλιμνίου, Λάρνακας και Πάφου), καθώς και η ολοκληρωμένη μαρίνα της Λεμεσού, αποτελούν μέρος των πολύπλευρων τουριστικών εξελίξεων που περιλαμβάνουν ξενοδοχεία, διαμερίσματα, βίλες και άλλα καταλύματα αναψυχής. Ωστόσο, οι αναπτύξεις αυτές θα πρέπει να ιδωθούν παράλληλα με την στρατηγική για αναβάθμιση του τουριστικού προϊόντος. Δεν μπορεί να πέφτει συνεχώς η κατά κεφαλήν δαπάνη και συ να ποντάρεις σε έναν εύπορο τουρίστα που κάνει βόλτες με το σκάφος.

Ο κ. Λεπτός ανέφερε ότι όντως οι πωλήσεις των ακινήτων ήταν κάτω τον Αύγουστο. Ωστόσο, επεσήμανε ότι κάθε χρόνο ο Αύγουστος είναι υποτονικός. «Το μυαλό όλων μας είναι στις διακοπές. Δεν σκέφτεται να αγοράσει ακίνητο κάποιος επιχειρηματίας», δήλωσε ο κ. Λεπτός. Ερωτηθείς κατά πόσο τον φοβίζει το «μπουμ» που παρουσιάζεται στις άδειες οικοδομής για τα πολυτελή έργα, ανέφερε ότι «εάν συνεχίσει η ζήτηση από μεριάς επενδυτών, τότε θα πρέπει να υπάρχει το προϊόν στην αγορά. Γίνεται προετοιμασία της αγοράς (γι’ αυτό και κατατίθενται οι άδειες οικοδομής που δείχνουν τη μελλοντική τάση της κτηματαγοράς). Δεν σημαίνει ότι θα κτιστούν όλα», σημείωσε ο κ. Λεπτός. 

Αναφορικά με το νέο σχέδιο παραχώρησης υπηκοότητας που επεξεργάζεται η ελληνική κυβέρνηση, ο κ. Λεπτός τόνισε ότι «εμείς θα πρέπει να δούμε τα δικά μας και να μην κάνουμε κάτι που θα τραυματίσει τη χώρα μας. Το σχέδιο πολιτογράφησης που προωθεί η Κύπρος φέρνει φρέσκα χρήματα στον τόπο μας και βοηθά όλες τις βιομηχανίες. Αποφέρει στην οικονομία πολλά οφέλη και θα πρέπει να χρησιμοποιήσουμε όλες τις εμπειρίες για να αναπτύξουμε το προϊόν», κατέληξε. 

Μ. Κυναιγείρου: Νέα εικόνα στην κυπριακή κτηματαγορά

Έντονη άποψη υπέρ της διαφορετικής -και πιο εξελιγμένης- εικόνας της κτηματαγοράς καταθέτει ο πρόεδρος του Συμβουλίου Εγγραφής Κτηματομεσιτών, Μαρίνος Κυναιγείρου. Υπογραμμίζει ότι οι πύργοι φέρνουν διαφορετική ανάπτυξη και κάτι νέο στην αγορά της Κύπρου. 

«Δεν υπάρχει καμιά ανησυχία στα θέματα ανέγερσης των πύργων. Το αντίθετο θα έλεγα, καθώς υπάρχει μια νέα εικόνα, πιο εξελιγμένη, με πιο υψηλού επιπέδου αγοραστές. Παλιά βλέπαμε πολυκατοικίες, τώρα υπάρχει μια διαφορετική εικόνα στην οποία αναβαθμίστηκαν τα ακίνητα. Κάθε επιχείρηση ανάπτυξης γης μελετά πριν προχωρήσει σε αδειοδότηση και κτίσιμο. Δεν γίνεται τυχαία ανάπτυξη. Οι επιχειρηματίες είναι οργανωμένοι. Μάλιστα, η ανέγερση μαρίνων και γενικότερα μεγάλων έργων φέρνουν θετικά αποτελέσματα. Για τον λόγο αυτό απορροφούν και ψηλή κατηγορία αγοραστών», σημειώνει.

Αναφέρει επίσης ότι, οι επενδυτές δεν θα μείνουν μόνο στην αγορά των ακινήτων, αλλά θα προσφέρουν πολύ περισσότερα στην αγορά. 

Αναφορικά με το κατά πόσο οι Κύπριοι επιλέγουν τις ιδιόκτητες κατοικίες, ο κ. Κυναιγείρου τονίζει ότι υπάρχει στροφή των Κυπρίων προς την αγορά διαμερισμάτων. «Είναι μικρός ο αριθμός των οικοπέδων συγκριτικά με τα προηγούμενα χρόνια. Θα έλεγα ότι ο Κύπριος προσγειώθηκε και αγοράζει μέχρι εκεί που μπορεί να φτάσει. Επιλέγει μικρές οικίες με όχι πολλά τετραγωνικά μέτρα».

Τέλος, αναφέρει ότι σταθεροποιήθηκε η ανοδική πορεία των τιμών σε ένα μεγάλο αριθμό ακινήτων. «Δεν προβλέπω περαιτέρω αύξηση στις τιμές για το 2019-2020. Από τότε που μπήκε ο ΦΠΑ στα οικόπεδα και τα οικιστικά τεμάχια δεν υπάρχει περιθώριο για αύξηση στις τιμές», κατέληξε. 

Κ. Ταλατίνης: H αγορά κίνειται με διάφορες ταχύτητες

Ο πρόεδρος του Συνδέσμου Εκτιμητών Ακινήτων, Κυριάκος Ταλατίνης, αναλύει τις τάσεις της κτηματαγοράς και απαντά στο κατά πόσο η πολυτέλεια στα ακίνητα θα συνεχίσει να είναι ακόμα της μόδας. «Η αγορά ακινήτων κινείται με διάφορες ταχύτητες. Κάποιες αγορές ανεβαίνουν, κάποιες είναι σε στασιμότητα και άλλες σε πτώση. Το ίδιο μοτίβο που παρατηρήθηκε το 2019, θα παρατηρηθεί και το 2020. Εκτιμώ ότι θα υπάρξει ανοδική πορεία σε κάποιες περιοχές και ομαλή σταθεροποίηση σε κάποιες άλλες. Υπάρχει μεγάλο ενδιαφέρον για περιοχές κοντά στο αστικό κέντρο όπως η Ακρόπολη, η Δασούπολη και ο Λυκαβητός. Η Λευκωσία είναι πιο σταθερή αγορά, καθώς αγοράζουν πιο λίγοι ξένοι. Επομένως, οι μεγάλες διακυμάνσεις δεν θα είναι αισθητές στην πρωτεύουσα όπως στις παραλιακές περιοχές», ανέφερε.

Πρόσθεσε ότι οι εκποιήσεις και οι αγγελίες των τραπεζών για πώληση ακινήτων πιέζουν τις τιμές των ακινήτων. «Ειδικά στα οικόπεδα που υπάρχει μεγάλη προσφορά, αλλά και στα γεωργικά, οι πιέσεις είναι πολύ μεγάλες. Από την άλλη, στο οικιστικό κομμάτι, βλέπουμε ότι πολλοί βλέπουν τα διαμερίσματα ως επένδυση. Δεν βλέπουν να υπάρχει λογική να έχουν κεφάλαια στην τράπεζα με μηδενικά καταθετικά επιτόκια», ανέφερε ο κ. Ταλατίνης. 

Ωστόσο, αυτά που χαρακτηρίζουν τη σημερινή κτηματαγορά είναι τα μεγάλα έργα. «Κατατέθηκαν πολλές αιτήσεις πριν τον Μάιο (μήνα κατά τον οποίον τροποποιήθηκαν τα κίνητρα πολιτογράφησης). Αυτή τη στιγμή διανύουμε μια περίοδο ύφεσης με πιο λίγες αιτήσεις. Το πώς θα εξελιχθούν τα πράματα, θα διαφανεί τους επόμενους μήνες. Υπάρχει ενδιαφέρον όχι όμως στο βαθμό που ήταν προηγουμένως. Εκτιμώ ότι θα υπάρχει επιβράδυνση στην κτηματαγορά», σημείωσε ο κ. Ταλατίνης.

Παράλληλα, ανέφερε ότι η Ελλάδα θα προωθήσει ένα αντίστοιχο σχέδιο πολιτογραφήσεων κάτι που θα είναι ανταγωνιστικό προς την δική μας αγορά. 

Αναφορικά με αυτό το τσουνάμι μεγάλων έργων και κατά πόσο αυτό τον ανησυχεί, ανέφερε ότι «δεν θα υλοποιηθούν όλα τα έργα για τα οποία κατατίθενται οι αιτήσεις. Οι τράπεζες δεν χρηματοδοτούν. Πρέπει να πουλήσουν για να αρχίσει η ανέγερση», σχολίασε, προσθέτοντας ότι η ζήτηση θα καθορίσει την πορεία του έργου. «Δεν μπορεί να το πει κανείς με σιγουριά αυτή τη στιγμή», ανέφερε. 

Ερωτηθείς κατά πόσο είναι η πολυτέλεια (με τους πύργους και την ανέγερση ακριβών ακινήτων) οδήγησαν τις τιμές των ενοικίων στα ύψη, ανέφερε ότι δεν είναι μόνο οι πύργοι, αλλά και οι φοιτητές. «Η ζήτηση στα αστικά κέντρα συνεχίζεται. Πολύς κόσμος θα συνεχίσει στα ενοίκια. Θα πάρει χρόνο να μειωθούν οι τιμές».

Ερωτηθείς κατά πόσο πιστεύει ότι οι πύργοι δημιουργούν την επόμενη «φούσκα» στα ακίνητα, δήλωσε ότι «αν “ξεφουσκώσουν” οι πύργοι, η μείωση τιμών θα παρασύρει και την τοπική αγορά. Είναι κάτι που μπορεί να αναμένει κανείς σε μεγάλο βαθμό. Αυτή η ευφορία στις παραλιακές πόλεις θα τις επηρεάσει». 

Ακόμα πιο κυρίαρχα τα malls

Σύμφωνα με τον πρόεδρο των Εκτιμητών Ακινήτων, η έλλειψη προσφοράς για γραφεία στον εμπορικό τομέα, έχουν οδηγήσει την αξία των ενοικίων προς τα πάνω. Επίσης, ανέφερε ότι λόγω δυστοκίας των κυπριακών εταιρειών, υπάρχει μια τάση στην ενοικίαση βιομηχανικών ακινήτων. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι τα malls κυριαρχούν στην εμπορική πίτα. «Έχουν καθιερωθεί τα εμπορικά κέντρα και μάλιστα προβλέπω ότι θα γίνει πιο δυνατή η κυριαρχία τους», σχολίασε ο κ. Ταλατίνης. Εκτίμησε, επίσης, ότι θα υπάρξει επιβράδυνση στην ανέγερση νέων ξενοδοχειακών μονάδων. «Γίνονται μεν ανακαινίσεις, ωστόσο θα υπάρξει μια κάμψη. Εάν κάτι λείπει από την αγορά (για παράδειγμα ένα resort), τότε και μόνο θα δούμε μεγάλα έργα.  Αναφορικά με τα έργα υποδομής (μαρίνες και καζίνο), σχολίασε ότι η εξωγενής ζήτηση θα παίξει τον κυρίαρχο λόγο στον καθορισμό των τιμών ακινήτων και στην αναβάθμιση περιοχών.

Ενοχλεί η πολυτέλεια ή η αδιαφορία;

Οι έμπειροι της αγοράς γνωρίζουν ότι η οικονομία είναι πάνω από όλα κλίμα, ατμόσφαιρα και προσδοκίες. Τα υπόλοιπα έπονται. Η αγορά έχει γεμίσει με πολυτελή έργα και μεγαλεπήβολους πύργους. Ωστόσο, αυτή η ευφορία πόσο θα κρατήσει; Αυτό το ερώτημα πρέπει να προβληματίσει όλους τους ιδιωτικούς φορείς και να βάλουν φρένο. 

Από την πλευρά της η δημόσια υπηρεσία πρέπει να εκσυγχρονιστεί και να αναλάβει τις ΕΥΘΥΝΕΣ που της αναλογούν. Υπάρχουν διαφορετικοί ρυθμοί στις κρατικές υπηρεσίες (Πολεοδομία, Τμήμα Δασών, Κτηματολόγιο, κ.λπ) με ασαφή όρια, με αποτέλεσμα να προκύπτουν βραχυκυκλώματα. Το αποτέλεσμα είναι ότι οι αποφάσεις λαμβάνονται με μεγάλη χρονική καθυστέρηση και όταν ληφθούν εκφράζουν «το μη χείρον βέλτιστον». Είναι δηλαδή κακές αποφάσεις. Απαιτείται η αφαίρεση κάποιων ορόφων από ένα ξενοδοχείο και η τάξη έχει επανέλθει. 

Ένα είναι το ερώτημα που πρέπει να απαντήσει η Κυβέρνηση. Έχουμε αστικό σχεδιασμό; Πώς θέλουμε, δηλαδή, να δούμε τη χώρα μας σε πέντε, δέκα, είκοσι χρόνια; Με πύργους; Με παραδοσιακά πετρόκτιστα χωριά; Με τροχόσπιτα; Θέλουμε φτωχοποίηση του κόσμου και να μαζευτούν σε φτωχότερες συνοικίες; 

Τελικά τι ενοχλεί περισσότερο; Η πολυτέλεια ή η αδιαφορία; Εγώ θα επέλεγα την αδιαφορία, διότι κανείς δεν έχει οραματιστεί την Κύπρο του μέλλοντος. Ο καθένας κάνει ό,τι του αναδόξει, που λέμε και στα κυπριακά.

Πηγή: Ο Φιλελεύθερος