Η έλλειψη σταθερότητας και προβλεψιμότητας συνεχίζει να πιέζει την ελληνική αγορά ακινήτων, ωστόσο, οι προοπτικές για επιμέρους κατηγορίες του real estate παραμένουν αισιόδοξες.

Τα παραπάνω αποτελούν βασικό συμπέρασμα της συζήτησης στελεχών της κτηματαγοράς  στο πλαίσιο του 6ου συνεδρίου θεσμικής διαχείρισης που οργάνωσε χθες η Ένωση Θεσμικών Επενδυτών (ΕΘΕ).

Σύμφωνα με τον Γεώργιο Ελεκίδη, Managing Director της Bain Capital (επενδυτικό κεφάλαιο που δραστηριοποιείται στην Ελλάδα με επενδύσεις αξίας 1 δις. ευρώ, σε ακίνητα συμπεριλαμβανομένων αρκετών που συνδέονται με κόκκινα δάνεια) την Ελλάδα χαρακτηρίζει νομική ανακολουθία, όπως αυτή που παρατηρήθηκε στην υπόθεση του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού (ΝΟΚ). Όπως επίσης είπε υπάρχουν περιπτώσεις που για να λάβει κάποιος επενδυτής μια άδεια χρειάζεται ένα ή δύο χρόνια και δεν είναι δυνατόν στο τέλος αυτή να αφαιρείται. «Και σε άλλες χώρες υπάρχουν προβλήματα, αλλά η κατάσταση είναι προβλέψιμη» κατέληξε.

Κατά τον Αριστοτέλη Καρυτινό διευθύνοντα σύμβουλο της Prodea Investments ΑΕΕΑΠ και  αντιπρόεδρο του διοικητικού συμβουλίου της ΕΘΕ (συντονιστή της συζήτησης) τα θεσμικά προβλήματα είναι πολλά και σημαντικά. «Είμαστε η μοναδική χώρα που κάνει μελέτες για το πως θα γκρεμίσουμε…» ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ο Κώστας Μαρκάζος, διευθύνων σύμβουλος, της Premia ΑΕΕΑΠ ανέφερε πως με τις πρόσφατες θεσμικές αλλαγές για τις ΑΕΕΑΠ (Εταιρίες Επενδύσεων Ακίνητης Περιουσίας) το πλαίσιο λειτουργίας τους είναι ικανοποιητικό, όμως δεν βελτιώθηκε το φορολογικό καθεστώς που τις διέπει. Σημείωσε σχετικά πως η απόδοση του ακινήτου που εξαγόρασε η Premia στην Ισπανία, χώρα στην οποία η ελληνική εταιρία αναγνωρίζεται ως ΑΕΕΑΠ, είναι υψηλότερη από αυτή στις ξενοδοχειακές μονάδες που διαθέτει στην Ελλάδα και αυτό λόγω του φορολογικού καθεστώτος.

Στρατηγική

Ο διευθύνων σύμβουλος της Alpha Real Estate Services, Ιωάννης Γκάνος, μίλησε για την έλλειψη θεσμικών επενδυτών στη χώρα, όπως είναι τα ασφαλιστικά ταμεία τα οποία δεν επενδύουν σε ακίνητα, όπως συμβαίνει σε άλλες χώρες και τόνισε πως η ελληνική κτηματαγορά έχει ακόμα δρόμο να διανύσει, ενώ χρειάζεται να δομήσει και το κατάλληλο ελκυστικό προϊόν. Όπως επίσης είπε ως εταιρία η Alpha Real Estate Services έχει πλάνο για συνολικές επενδύσεις 1 δις. ευρώ, τώρα βρίσκεται κάπου στη μέση, και οι κατηγορίες ακινήτων που την ενδιαφέρουν είναι τα ποιοτικά γραφεία, το retail και τα logistics. Η εν λόγω θυγατρική της Alpha Bank έχει επενδύσει επίσης στην Prodea έχοντας σήμερα περίπου το 10% του μετοχικού κεφαλαίου της ΑΕΕΑΠ.

Στην ίδια λογική η Δέσποινα Χαμηλάκη, Managing Partner Grivalia management, συμφώνησε πως δεν υπάρχει επαρκές επενδυτικό προϊόν. Αναφερόμενη στην Grivalia (θυγατρική της Eurobank) είπε πως διαθέτει χαρτοφυλάκιο ακινήτων αξίας περί το 1,5 δις. και έχει πλάνο επενδύσεων περί τα 300 εκατ. ευρώ. Σημείωσε πως η προαναφερόμενη τράπεζα δεν έχει αποκλείσει το ενδεχόμενο να γίνει ΑΕΕΑΠ, αλλά δεν πρόκειται για κάτι που σήμερα εντάσσεται στην άμεση στρατηγική της.

Ο Δημήτρης Παπούλης διευθύνων σύμβουλος της Trade Estates ΑΕΕΑΠ σημείωσε πως βλέπει θετικά την πορεία της κτηματαγοράς, ενώ αναφέρθηκε και στην εξαγορά του ελληνικού χρηματιστηρίου από την Euronext. Σύμφωνα με όσα είπε με το νέο τοπίο που διαμορφώνεται για το ΧΑΑ οι ΑΕΕΑΠ θα επωφεληθούν γιατί θα τύχουν καλύτερης ανάλυσης η οποία θα τους φέρει νέους επενδυτές.

Στην 26η θέση κατατάσσεται η Αθήνα μεταξύ των ευρωπαϊκών μεγαλουπόλεων ως προς τις επενδυτικές προοπτικές στον τομέα του real estate για το 2026, σημειώνοντας πτώση τεσσάρων θέσεων σε σχέση με το 2025 που είχε την 22η θέση. Πρόκειται για τη χαμηλότερη επίδοση της τελευταίας πενταετίας.

Η έλλειψη διαθέσιμης γης στην ελληνική πρωτεύουσα, σε συνδυασμό με το υψηλό κόστος κατασκευής, καθιστούν τα νέα έργα λιγότερο ελκυστικά, εμπορικά και επενδυτικά, ενώ το στεγαστικό πρόβλημα συνεχίζει να δημιουργεί δυσλειτουργίες στην αγορά.

Τα παραπάνω αναφέρονται στην ετήσια έρευνα «Αναδυόμενες Τάσεις στο Real Estate 2026», που εκπονούν από κοινού το Urban Land Institute (ULI) και η PwC, βασισμένη στις απαντήσεις ανώτερων στελεχών από ολόκληρη την Ευρώπη (επενδυτές, δημιουργοί, σύμβουλοι, διαχειριστές και χρηματοοικονομικοί παράγοντες) συμπεριλαμβανομένων και εκπροσώπων της ελληνικής κτηματαγοράς.

Η φετινή έκδοση καλύπτει συνολικά 32 ευρωπαϊκές μεγαλουπόλεις.

Ποιες πόλεις βρίσκονται στην κορυφή των επενδυτικών προοπτικών

Στην κορυφή των επενδυτικών προοπτικών για το 2026 παραμένουν σταθερά οι μεγάλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες: Λονδίνο (1η θέση), Μαδρίτη (2η) και Παρίσι (3η). Οι τρεις πόλεις διατηρούν την ηγετική τους θέση τα τελευταία τρία χρόνια, με τη Μαδρίτη να «εκτοπίζει» φέτος το Παρίσι από τη δεύτερη θέση. Όπως σημειώνεται στην έρευνα, «σε ένα περιβάλλον διαρκούς γεωπολιτικής και οικονομικής αβεβαιότητας, το μέγεθος και η ρευστότητα μιας αγοράς παραμένουν οι καθοριστικοί παράγοντες των επενδυτικών αποφάσεων, ευνοώντας τα ήδη εδραιωμένα κέντρα της Ευρώπης».

Πόλεις του ευρωπαϊκού Νότου, όπως το Μιλάνο και η Βαρκελώνη, ενισχύουν τη θέση τους χάρη στις ανταγωνιστικές τιμές, ενώ η Βαρσοβία εξακολουθεί να προσελκύει ενδιαφέρον ως η πιο ανοιχτή αγορά της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, προσφέροντας ικανοποιητική ρευστότητα.

Κοινό σημείο ανησυχίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο παραμένει το αυξανόμενο κόστος κατασκευής και η περιορισμένη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, που εξακολουθούν να λειτουργούν ως βασικοί παράγοντες για τον κλάδο. Σε αυτά προστίθεται η γεωπολιτική αβεβαιότητα, η οποία ωθεί τους επενδυτές προς πιο ώριμες και σταθερές αγορές.

Κλιματική αλλαγή

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η φετινή έμφαση των στελεχών του ευρωπαϊκού real estate στους κινδύνους που απορρέουν από την κλιματική αλλαγή, ειδικά για περιοχές με θερμότερο κλίμα ή παραθαλάσσιο χαρακτήρα — εξέλιξη που αφορά άμεσα και τον ευρωπαϊκό Νότο και, κατ’ επέκταση, την Ελλάδα. Αναφορές γίνονται επίσης σε φυσικές καταστροφές όπως οι σεισμοί, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την Τουρκία, όπου η ελκυστικότητα της Κωνσταντινούπολης έχει μειωθεί, κατατάσσοντάς τη φέτος 31η, μία θέση πριν από τη Σόφια.

Η περίπτωση της Αθήνας

Για την Αθήνα, το μέγεθος της αγοράς και η περιορισμένη ρευστότητα φαίνεται να λειτουργούν ως ανασταλτικοί παράγοντες, περιορίζοντας τη θέση της σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Η ελληνική πρωτεύουσα υποχωρεί φέτος χαμηλότερα τόσο σε επίπεδο γενικών επενδυτικών προοπτικών όσο και στις επιμέρους κατηγορίες που εξετάζει η έρευνα: 26η θέση στις προοπτικές νέων αναπτύξεων, 28η θέση ως προς τις προοπτικές ενοικίων, 27η θέση ως προς την προοπτική αξίας κεφαλαίου.

Τα τελευταία πέντε χρόνια, η Αθήνα κινούνταν μεταξύ 22ης και 23ης θέσης.

Η έρευνα επισημαίνει επίσης το περιορισμένο απόθεμα γης και τις γραφειοκρατικές δυσκολίες που επιβαρύνουν τις διαδικασίες ανάπλασης του γερασμένου κτιριακού αποθέματος.

Όσον αφορά τις κατηγορίες ακινήτων με τις μεγαλύτερες προοπτικές για το 2026, στην κορυφή βρίσκονται τα data centers, ακολουθούμενα από τις ενεργειακές υποδομές (αποθήκευση και μεταφορά), τη φοιτητική κατοικία, τα serviced apartments και τις υποδομές υγείας, που συμπληρώνουν την πρώτη πεντάδα.

Τη δεκάδα συμπληρώνουν οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης, τα ακίνητα που σχετίζονται με την εκπαίδευση, οι χώροι φιλοξενίας ηλικιωμένων, οι χώροι συγκατοίκησης και η προσιτή – κοινωνική κατοικία.

Πηγή: Ναυτεμπορική

Απελευθερώνεται η οικοδομική δραστηριότητα στην Ελλάδα, μετά και την υπογραφή του Προεδρικού Διατάγματος, συνεπεία της θετικής εισήγησης του ΣτΕ για περιβαλλοντικό ισοδύναμο και την έναρξη εργασιών.

Το ΠΔ που καθορίζει τη διαδικασία έγκρισης Ειδικού Σχεδίου Περιβαλλοντικού Ισοδυνάμου Αναβάθμισης Πόλεων (ΕΣΠΙΑΠ), για την αντιστάθμιση της χρήσης κινήτρων του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού (ΝΟΚ) υπεγράφη το μεσημέρι της Δευτέρας από τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρο Παπασταύρου και τον αρμόδιο υφυπουργό, Νίκο Ταγαρά.

Ταυτόχρονα, όπως ανακοίνωσε το ΥΠΕΝ, υπεγράφησαν οι Κοινές Υπουργικές Αποφάσεις για τον καθορισμό

α) της διαδικασίας επιστροφής φόρων, παραβόλων, εισφορών και κρατήσεων των οικοδομικών αδειών με χρήση κινήτρων του ΝΟΚ, που αναθεωρούνται αμελλητί και κατά προτεραιότητα έναντι των λοιπών αιτήσεων και

β) των προδιαγραφών των Ειδικών Σχεδίων Περιβαλλοντικού Ισοδυνάμου Αναβάθμισης Πόλεων (ΕΣΠΙΑΠ).

Ειδικότερα, το ΣτΕ, εξετάζοντας το σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος για την έγκριση Ειδικού Σχεδίου Περιβαλλοντικού Ισοδυνάμου Αναβάθμισης Πόλεων (ΕΣΠΙΑΠ), έδωσε το «πράσινο φως» για την προώθησή του, αποδεχόμενο σχεδόν το σύνολο των ρυθμίσεων που εισηγήθηκε τον Ιούνιο το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας.

Η γνωμοδότηση αυτή αποτελεί κομβική εξέλιξη για την επανεκκίνηση του κλάδου, καθώς ανοίγει ο δρόμος για χιλιάδες οικοδομικές άδειες και αποκαθίσταται η εμπιστοσύνη στην αγορά.

Τι δέχθηκε το ΣτΕ

Όπως αναφέρει η ανακοίνωση του ΥΠΕΝ, το Συμβούλιο της Επικρατείας έκρινε ως νόμιμο τον μηχανισμό του Περιβαλλοντικού Ισοδυνάμου, αναγνωρίζοντάς τον ως συνταγματικά θεμελιωμένη και θεσμικά ισορροπημένη λύση για τη συνέχιση των οικοδομικών αδειών και την αποκατάσταση της περιβαλλοντικής ισορροπίας.

Πρόκειται για μηχανισμό που:

• επιτρέπει την επανέκδοση και συνέχιση οικοδομικών αδειών που είχαν εκδοθεί με βάση τα κίνητρα του ΝΟΚ, οι οποίες είτε ακυρώθηκαν δικαστικά, είτε προσβλήθηκαν με αίτηση ακύρωσης, είτε εντάσσονται σε χρηματοδοτικά εργαλεία
• προβλέπει καταβολή τέλους υπέρ του δήμου και αντίστοιχες δράσεις περιβαλλοντικής αναβάθμισης σε επίπεδο δήμου ή δημοτικής ενότητας
• αποκαθιστά την αδικία για όσους είχαν οικοδομικές άδειες για τις οποίες είχαν εκκινήσει οι οικοδομικές εργασίες, αλλά είχαν προσβληθεί δικαστικά πριν τις 11.12.2024 και δεν μπορούσαν να υπαχθούν στην εξαίρεση των αποφάσεων της Ολομέλειας, επιτρέπει την πραγματοποίηση σημαντικών έργων ενταγμένων στο ΤΑΑ ή στο ΕΣΠΑ, ενισχύοντας την χρηματοδοτική πίστη του Δημοσίου, επιτυγχάνει ισορροπία ανάμεσα στην προστασία του περιβάλλοντος και τη συνέχιση της οικοδομικής δραστηριότητας.

Το Δικαστήριο ενέκρινε, στο σύνολό τους:

• όλα τα μέτρα περιβαλλοντικού ισοδυνάμου που πρότεινε το ΥΠΕΝ (δημιουργία ή αναδιαμόρφωση κοινόχρηστων χώρων στον αστικό ιστό, κατεδάφιση αυθαίρετων ή και επικίνδυνων κτισμάτων, παρεμβάσεις ανάπλασης σε περιβαλλοντικά και πολεοδομικά υποβαθμισμένες περιοχές, καθαρισμός και οριοθέτηση ρεμάτων κ.ά.), τα οποία εφαρμόζονται σε επίπεδο δημοτικής ενότητας, εκτός από τις περιπτώσεις των μητροπολιτικών συγκροτημάτων Αττικής και Θεσσαλονίκη που εφαρμόζονται σε επίπεδο δήμου.
• τη διαδικασία εκπόνησης ΕΣΠΙΑΠ από το ΥΠΕΝ ή από τον οικείο δήμο, με χρηματοδότηση του Πράσινου Ταμείου ή με δωρεά της μελέτης, για την επιλογή των καταλληλότερων μέτρων περιβαλλοντικού ισοδυνάμου ανά δημοτική ενότητα ή δήμο,
• το ύψος του ποσού του περιβαλλοντικού ισοδυνάμου, το οποίο καταβάλλεται σε ειδικό λογαριασμό στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων και διατίθεται αποκλειστικά στον δικαιούχο δήμο για την υλοποίηση των περιβαλλοντικών δράσεων.
• τους όρους και τις προϋποθέσεις με τις οποίες αποδεικνύεται ότι έχει γίνει εκκίνηση εργασιών έως και την 11.12.2024, και άρα διατηρείται ακέραιο το δικαίωμα δόμησης με τα κίνητρα του ΝΟΚ.

Περιβαλλοντικός προέλεγχος

Ως μόνη προϋπόθεση για τη επανέκδοση των οικοδομικών αδειών που είτε ακυρώθηκαν δικαστικά, είτε προσβλήθηκαν στα δικαστήρια, παρότι οι οικοδομικές εργασίες είχαν ξεκινήσει πριν τις 11.12.2024, το ΣτΕ έθεσε την προηγούμενη τήρηση της διαδικασίας περιβαλλοντικού προελέγχου. Πρόκειται για το πρώτο στάδιο, προκειμένου να κριθούν οι συνέπειες που προκαλούνται στο περιβάλλον από τα μέτρα περιβαλλοντικού ισοδυνάμου και, κατ’ επέκταση, εάν απαιτείται ή όχι Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ).

Τι αποτελεί έναρξη των οικοδομικών εργασιών

Ως έναρξη των εργασιών νοείται όχι μόνο η πραγματοποίηση εργασιών εκσκαφής ή σε περίπτωση προσθήκης η πραγματοποίηση εργασιών σκυροδέτησης, αλλά και η κατεδάφιση προϋφιστάμενων κτισμάτων εντός του ιδίου ακινήτου, εφόσον δεν είναι προγενέστερη των έξι μηνών από την 11.12.2024.

Μάλιστα, το Ανώτατο Δικαστήριο όχι μόνο δέχθηκε ως εκκίνηση εργασιών τη διενέργεια έως την 11.12.2024 ανασκαφικών εργασιών της αρχαιολογικής υπηρεσίας, αλλά διεύρυνε το σχετικό ορισμό, προσθέτοντας και την περίπτωση διενέργειας δοκιμαστικών τομών της αρχαιολογικής υπηρεσίας.

Σύμφωνα με το ΣτΕ, ο μηχανισμός του περιβαλλοντικού ισοδυνάμου εξασφαλίζει την καλύτερη δυνατή εξισορρόπηση των αρνητικών συνεπειών από τη χρήση των κινήτρων του ΝΟΚ και δεν αντίκειται στα άρθρα 4 παρ. 1, 20 παρ. 1, 26, 94 παρ. 1 και 95 του Συντάγματος.

Όπως ρητά αναφέρεται, ο μηχανισμός στοχεύει στην προστασία του δημοσίου συμφέροντος, υπό την έννοια της αποτροπής δημιουργίας ημιτελών και εγκαταλελειμμένων κτηρίων που επιβαρύνουν την δημόσια υγεία, την ασφάλεια, την αισθητική αλλά και την οικονομία, σε συνδυασμό με την σταθμισμένη αντιμετώπιση των συνεπειών που υφίστανται καλόπιστοι πολίτες που ξεκίνησαν να οικοδομούν πριν από τις 11.12.2024, υπό το τότε ισχύον νομικό πλαίσιο, αλλά βρέθηκαν εκ των υστέρων αντιμέτωποι με δικαστικές προσφυγές και μεγάλες οικονομικές επιβαρύνσεις.

«Το μοντέλο ανάπτυξης της ελληνικής αγοράς ακινήτων πρέπει να αλλάξει ριζικά» τόνισε ο Πρόεδρος του Ομίλου TITAN, κ. Δημήτρης Παπαλεξόπουλος, στο πλαίσιο της Prodexpo 2025, του κορυφαίου συνεδρίου για την αγορά ακινήτων στην Ελλάδα και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, που πραγματοποιείται στις 21 και 22 Οκτωβρίου.

Όπως επισήμανε ο κ. Παπαλεξόπουλος «η προοπτική του real estate είναι θετική», αλλά «το μοντέλο του κλάδου θα είναι διαφορετικό» και απαιτούνται «γενναίες τομές» για να μπορέσει η χώρα να ανταποκριθεί στις νέες προκλήσεις. Αναφέρθηκε στην αποεπένδυση των τελευταίων ετών στις κατασκευές, ειδικά στις κατοικίες, και υπογράμμισε ότι η νέα ανάπτυξη θα καθοριστεί από τις ενεργειακές μεταβολές, το ανθρακικό αποτύπωμα και τις κοινωνικές προτεραιότητες.

Τόνισε επίσης ότι η πολιτεία οφείλει να προχωρήσει στην ολοκλήρωση του κτηματολογίου, να αντιμετωπίσει το πρόβλημα της προσιτής κατοικίας και να επιταχύνει τις διαδικασίες αδειοδότησης και ψηφιοποίησης.

«Ο ιδιωτικός τομέας, πρόσθεσε, πρέπει να επενδύσει περισσότερο στην καινοτομία και στην αύξηση της παραγωγικότητας», επισημαίνοντας ότι «η διάγνωση των προβλημάτων είναι το εύκολο κομμάτι – το δύσκολο είναι να σπάσουμε τα εμπόδια». Αναφερόμενος στη νέα εποχή, σημείωσε ότι στην επιχείρησή του «αξιοποιούμε την τεχνητή νοημοσύνη και έχουμε πλέον μια πιο προδραστική στάση».

Αλλάζει ο τρόπος με τον οποίο προσεγγίζεται η αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας

Ο κλάδος του real estate «αντανακλά την οικονομία και την κοινωνία» και ταυτόχρονα «τις επηρεάζει», ανέφερε από την πλευρά της η  Ηρώ Χατζηγεωργίου, CEO της Hellenic Public Properties Company (HPPC/ΕΤΑΔ).

Όπως σημείωσε, αλλάζει ο τρόπος με τον οποίο προσεγγίζεται η αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας, με στόχο «να δημιουργηθούν νέοι προορισμοί και οι προϋποθέσεις για ανάπτυξη». Υπογράμμισε ότι η ΕΤΑΔ λειτουργεί ως συνδετικός κρίκος ανάμεσα στην ιδιωτική πρωτοβουλία και την αναπτυξιακή στρατηγική της χώρας και ότι το μεγαλύτερο εμπόδιο παραμένει το ιδιοκτησιακό καθεστώς.

«Η δημόσια περιουσία χρειάζεται διαφάνεια και οι επενδυτές ταχύτητα», είπε, προσθέτοντας ότι η ΕΤΑΔ κινείται σε τρεις άξονες: «εκσυγχρονισμός, εξωστρέφεια και συμπράξεις».

Οι τιμές ακινήτων έχουν επιστρέψει στα επίπεδα του 2008,

Ο κ. Νίκος Βέττας, Γενικός Διευθυντής του ΙΟΒΕ και Καθηγητής στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, σημείωσε ότι οι επενδύσεις σε κατασκευές έχουν υποχωρήσει σημαντικά –από το 15-16% του ΑΕΠ στις καλές εποχές στο μόλις 6% σήμερα– άρα υπάρχει «τεράστιο πεδίο για ανάκαμψη».

Επεσήμανε ότι οι τιμές ακινήτων έχουν επιστρέψει στα επίπεδα του 2008, ενώ τα ενοίκια έχουν φτάσει σε σημείο υπερθέρμανσης, καθώς η ζήτηση τρέχει πιο γρήγορα από την προσφορά. Προειδοποίησε ότι «δεν πρέπει να επαναλάβουμε τα λάθη του 2008» και υπογράμμισε ότι η χρηματοδότηση του κλάδου έχει περιοριστεί από 16 δισ. ευρώ πριν από την κρίση σε μόλις 2 δισ. ευρώ σήμερα. Όπως υπογράμμισε, η Ελλάδα χρειάζεται ένα διαφορετικό υπόδειγμα ανάπτυξης, με έμφαση στην ενίσχυση της προσφοράς, τη διευκόλυνση της αξιοποίησης του υφιστάμενου αποθέματος και την αντιμετώπιση θεμάτων όπως η οριζόντια ιδιοκτησία. Παρά τα εμπόδια, εκτίμησε ότι «το ελληνικό προϊόν παραμένει υψηλής ποιότητας και η ζήτηση από το εξωτερικό θα συνεχιστεί».

Οι ΑΕΕΑΠ σε φάση ωρίμανσης – «Ευκαιρία διεθνούς ανόδου για την ελληνική αγορά ακινήτων»

Το νέο κύμα επενδυτικού ενδιαφέροντος και η ενίσχυση του ρόλου των Ανώνυμων Εταιρειών Επενδύσεων σε Ακίνητη Περιουσία, (ΑΕΕΑΠ) ως μοχλών ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας, που προκύπτει από την αναβάθμιση του Χρηματιστηρίου Αθηνών στις ανεπτυγμένες αγορές, αναδείχθηκαν στο πλαίσιο της Prodexpo 2025.

Ειδικότερα, ο κ. Δημήτρης Παπούλης, CEO Trade Estates REIC, υπογράμμισε ότι η αναβάθμιση του Χρηματιστηρίου αποτελεί «θετική εξέλιξη» για την κεφαλαιαγορά, καθώς «τα επενδυτικά μας εργαλεία θα αποκτήσουν μεγαλύτερη ορατότητα». Προέβλεψε συνέχιση της ισχυρής ζήτησης για σύγχρονους γραφειακούς χώρους, logistics centers και εμπορικά ακίνητα, που θα αντικατοπτρίζει τη θετική πορεία της ελληνικής οικονομίας. «Η ωρίμανση της αγοράς θα φέρει συνέργειες με εταιρείες του εξωτερικού – ξένοι επενδυτές θα χτυπήσουν την πόρτα των ΑΕΕΑΠ», ανέφερε, προσθέτοντας ότι οι εταιρείες του κλάδου συχνά «φορούν και το καπέλο του developer». Τόνισε, τέλος, τη σημασία της ταχείας απόδοσης των επενδύσεων, ώστε «η απασχόληση κεφαλαίων σε αναπτύξεις να έχει λογικό διάστημα έναρξης χρηματοροών».

Η κυρία Άννα Αποστολίδου , CEO BriQ Properties, η οποία στάθηκε στις θετικές προοπτικές που ανοίγονται για τις ΑΕΕΑΠ μέσω της ένταξης της ελληνικής αγοράς στους δείκτες των ανεπτυγμένων χωρών. «Έχουμε μπροστά μας έναν χρόνο για να προετοιμαστούμε και να μεγαλώσουμε, ώστε να ανταποκριθούμε στις απαιτήσεις του νέου περιβάλλοντος», σημείωσε. Ανέφερε ότι η BriQ Properties έχει αυξήσει κατά 37% τη χρηματιστηριακή της αξία, παραμένοντας σταθερή στη στρατηγική υψηλών αποδόσεων άνω του 5%. Τόνισε επίσης το νέο τετραετές πρόγραμμα επανεπένδυσης που αγκάλιασε το 65% των μετόχων, καθώς και την απόφαση της εταιρείας να προσφέρει πλέον και πρόμερισμα δύο φορές τον χρόνο.

«Στο real estate το μέγεθος μετράει», ανέφερε ο κ. Κώστας Μαρκάζος , CEO Premia Properties, για να τονίσει ότι «οι ΑΕΕΑΠ «μπορούν να προσφέρουν εξειδίκευση και ποιότητα». Όπως είπε, η Premia Properties, με νέο μετοχικό σχήμα από το 2020 και καθεστώς ΑΕΕΑΠ από το 2021, υλοποιεί επενδυτικό πρόγραμμα 200 εκατ. ευρώ που θα οδηγήσει σε υπερπολλαπλάσιο αποτέλεσμα και μεγαλύτερη διεθνή ορατότητα. Οι ΑΕΕΑΠ έχουν συμβάλλει καθοριστικά στην υλοποίηση έργων υψηλής ποιότητας, ωστόσο χρειάζονται σταθερό και ανταγωνιστικό φορολογικό πλαίσιο, σχολίασε. «Ο ιδρυτικός νόμος έχει αλλάξει πολλές φορές, αλλά το 2025 έγιναν ουσιαστικές βελτιώσεις», είπε, προσθέτοντας ότι «στην Ισπανία υπάρχουν πιο ευνοϊκές ρυθμίσεις – πρέπει να ακούσουν στο υπουργείο τις προτάσεις μας». «Πρέπει να λυθεί το φορολογικό», τόνισε εμφατικά και σχολίασε: «Στο Υπουργείο Οικονομικών θα μπορούσαν να σταματήσουν να πετάνε λεφτά από τη φορολοταρία – πετάνε ένα εκατομμύριο από το παράθυρο».

Η ημερομηνία για την καταβολή της πολυαναμενόμενης «επιστροφής» ενοικίου πλησιάζει, αλλά δεν θα είναι για όλους τους ενοικιαστές «ρόδινα» τα πράγματα: Κάποιοι θα λάβουν την ενίσχυση χωρίς πολλά- πολλά και με «αυτόματες» διαδικασίες στην ώρα της, άλλοι όμως θα πρέπει να περιμένουν … λίγο παραπάνω. Κάποιοι άλλοι θα ανακαλύψουν πως η ενίσχυση δεν είναι… για όλους, ενώ υπάρχουν και αυτοί που κινδυνεύουν με πολυετή αποκλεισμό από το πρόγραμμα.

Το σίγουρο είναι πως όσοι έχουν συμπληρώσει τον κωδικό 081 -και πληρούν τα σχετικά κριτήρια- έως τις 30 Νοεμβρίου θα δουν στους τραπεζικούς τους λογαριασμούς με «αυτόματες» διαδικασίες το ποσό της «επιστροφής» ενοικίου που τους αναλογεί.

Ποιοι μένουν … εκτός επιστροφής ενοικίου 

Βέβαια, θα υπάρξουν και αυτοί που ναι μεν συμπλήρωσαν κανονικά τον κωδικό 081, αλλά θα περιμένουν… μάταια την ενίσχυση: Πρόκειται για εκείνους που υπερβαίνουν τα όρια των εισοδηματικών και περιουσιακών κριτηρίων που έχουν τεθεί. 

Συγκεκριμένα, αυτά έχουν ως εξής:  

• Για τον άγαμο ορίζεται μέγιστο όριο εισοδήματος 20.000 ευρώ.
• Για τους έγγαμους ή μέρη συμφώνου συμβίωσης ορίζεται μέγιστο όριο οικογενειακού εισοδήματος 28.000 ευρώ, προσαυξανόμενο κατά 4.000 ευρώ για κάθε τέκνο.
• Για τις μονογονεϊκές οικογένειες ορίζεται μέγιστο όριο οικογενειακού εισοδήματος 31.000 ευρώ, προσαυξανόμενο κατά 5.000 ευρώ για κάθε επιπλέον τέκνο πέραν του πρώτου.

Αναφορικά με τα περιουσιακά κριτήρια για την επιστροφή ενοικίου για κύρια κατοικία ορίζεται ότι το σύνολο της αξίας της οικογενειακής περιουσίας, όπως προσδιορίζεται κατά τον υπολογισμό του ΕΝΦΙΑ του τρέχοντος έτους, δεν μπορεί να υπερβαίνει τα 120.000 ευρώ για μονοπρόσωπο νοικοκυριό προσαυξανόμενο κατά 20.000 ευρώ για κάθε επιπλέον μέλος του νοικοκυριού. 

Για την επιστροφή ενοικίου για φοιτητική κατοικία δεν ορίζεται περιουσιακό όριο.

Ποιοι κινδυνεύουν με αποβολή από το πρόγραμμα 

Υπάρχει ακόμη η κατηγορία εκείνων που ναι μεν πληρούν τα κριτήρια, αλλά δεν συμπλήρωσαν τον κωδικό 081: Σε αυτή την περίπτωση θα πρέπει να γνωρίζουν πως είναι πολύ πιθανό να βρεθούν αντιμέτωποι με λάθη ή ακόμη και με καθυστερήσεις στην καταβολή των ποσών που τους αναλογούν. 

Και αυτό γιατί εάν δεν έχει δηλωθεί ο αριθμός του μισθωτηρίου στο Ε1, η ΑΑΔΕ θα διενεργήσει διασταυρωτικό έλεγχο και εφόσον από τα στοιχεία της δήλωσης φορολογίας εισοδήματος του μισθωτή και την ενεργή δήλωση πληροφοριακών στοιχείων μίσθωσης που έχει υποβληθεί στην ΑΑΔΕ, τα στοιχεία μίσθωσης ταυτοποιούνται μέσω του δηλωθέντος αριθμού παροχής ρεύματος, η ενίσχυση θα καταβάλλεται κανονικά.

Βάσει της σχετικής εγκυκλίου υπάρχουν και κάποιοι που κινδυνεύουν με «αποβολή» από το πρόγραμμα: Η υποβολή ψευδών στοιχείων, είτε για την κύρια κατοικία είτε για φοιτητική στέγη, συνεπάγεται επιστροφή ολόκληρου του ποσού της επιδότησης εντόκως με επιτόκιο 8,76%, καθώς και αποκλεισμό από το πρόγραμμα για τρία έτη.

Τι ποσά θα λάβουν οι δικαιούχοι της επιστροφής ενοικίου 

Σε κάθε περίπτωση υπενθυμίζεται πως, από φέτος τον Νοέμβριο και κάθε χρόνο τον ίδιο μήνα, θα πιστώνεται από το κράτος ένα μίσθωμα ετησίως, είτε αφορά κύρια κατοικία, είτε φοιτητική κατοικία, στον τραπεζικό λογαριασμό του ενοικιαστή.

Πιο συγκεκριμένα, με βάση τις δηλώσεις που γίνονται αυτή την περίοδο για το φορολογικό έτος 2024, το 1/12 του ετήσιου δηλωθέντος ενοικίου – τόσο για την κύρια κατοικία, όσο και για τη φοιτητική κατοικία - θα επιστραφεί στα τέλη Νοεμβρίου στους τραπεζικούς λογαριασμούς των δικαιούχων.

Το μέγιστο ποσό επιστροφής για την κύρια κατοικία ανέρχεται σε 800 ευρώ επαυξανόμενο κατά 50 ευρώ για κάθε εξαρτώμενο τέκνο του ενοικιαστή. 

Το μέγιστο ποσό επιστροφής για τη φοιτητική κατοικία ανέρχεται επίσης σε 800 ευρώ.

Η ενίσχυση είναι αφορολόγητη, ανεκχώρητη και ακατάσχετη στα χέρια του Δημοσίου ή τρίτων, δεν δεσμεύεται και δεν συμψηφίζεται με χρέη που έχουν βεβαιωθεί στη φορολογική διοίκηση και το Δημόσιο εν γένει, τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου, τους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης και τα νομικά πρόσωπά τους, τα ασφαλιστικά ταμεία και τους παρόχους.