Δεν στηρίζονται οι πραγματικές ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού με το Σχέδιο Εστία, υποστηρίζει το Κυπριακό Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο (ΚΕΒΕ) με επιστολή που απέστειλε στον υπουργό Οικονομικών Χάρη Γεωργιάδη, τονίζοντας πως λόγω του σχεδίου δίνονται λανθασμένα μηνύματα στην αγορά.

Το Επιμελητήριο απορρίπτει το σχέδιο Εστία ως έχει καθώς, όπως τονίζει, σε περίπτωση που θα εφαρμοστεί χωρίς να υπάρξουν οποιεσδήποτε αλλαγές, τη νύφη θα κληθούν να πληρώσουν, για άλλη μια φορά, οι συνεπείς δανειολήπτες και φορολογούμενοι, οι οποίοι ουσιαστικά θα επιδοτούν τους δανειολήπτες που δεν ανήκουν πραγματικά στις ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού.

Στην επιστολή που υπογράφει ο πρόεδρος του ΚΕΒΕ Χριστόδουλος Αγκαστινιώτης και αποκαλύπτει ο «Φ», τονίζεται πως το επιμελητήριο τάσσεται υπέρ της εφαρμογής ενός σχεδίου που θα στοχεύει στη στήριξη των πραγματικά ευάλωτων ομάδων του πληθυσμού και όχι όσων προέβησαν σε αλόγιστες και υπερβολικές αγορές ή ενέργειες σε σχέση με τις οικονομικές τους δυνατότητες, έστω και εάν τα δάνειά τους είναι εξασφαλισμένη με υποθήκη την κύρια κατοικία.

Κάτι τέτοιο, σημειώνει το ΚΕΒΕ, «θα αποτελέσει πρόκληση αλλά και κατάφωρη αδικία έναντι όσων άλλων φυσικών προσώπων ή και επιχειρήσεων που συνήψαν ανάλογα δάνεια και υπήρξαν συνεπείς με τις υποχρεώσεις τους προς τις τράπεζες, είτε γιατί πλήρωναν έστω και με δυσκολία τις δόσεις τους είτε γιατί συμφώνησαν σε ένα αμοιβαία αποδεκτό σχέδιο αναδιάρθρωσης του δανείου τους με την τράπεζα, το οποίο τήρησαν».

Όπως υποστηρίζει το ΚΕΒΕ στην επιστολή του, με τα δεδομένα που περιλαμβάνονται στο Σχέδιο Εστία, δίνονται εντελώς λανθασμένα μηνύματα στην αγορά.

Τονίζει πως «εμπεδώνεται η λογική ότι άτομα/οικογένειες ή επιχειρήσεις με καθαρή αξία περιουσίας γύρω στις €800 χιλ. και ετήσιο εισόδημα τις €50 χιλ. μπορούν να κατατάσσονται στις ευάλωτες ομάδες και να τυγχάνουν στήριξης από τους υπόλοιπους φορολογούμενους πολίτες, ενδεχομένως και για αγορές που δεν ήταν απόλυτα αναγκαίες και απαραίτητες».

Παράλληλα, ο πρόεδρος του ΚΕΒΕ εκφράζει τις ανησυχίες του Επιμελητηρίου για την αύξηση του δημόσιου χρέους καθώς βάση των κριτηρίων που περιλαμβάνονται στο Σχέδιο Εστία, δικαιούχοι θα είναι 15 χιλ. δανειολήπτες που έχουν μη εξυπηρετούμενα δάνεια ύψους €3,4 δισ.

Υποδεικνύει, επίσης, πως το σχέδιο δημιουργεί πρόσθετο κόστος ύψους €800 εκατ. στα δημόσια οικονομικά τα επόμενα 25 χρόνια, αυξάνοντας περαιτέρω το ύψος του δημόσιου χρέους.

Όπως υπογραμμίζει ο κ. Αγκαστινιώτης, «δεδομένου ότι το ύψος του δημόσιου χρέους ευρίσκεται ήδη στο 110% του ΑΕΠ, θα πρέπει να είμαστε ιδιαίτερα προσεκτικοί στο τι νέες δαπάνες αναλαμβάνει το κράτος, προκειμένου να αποφύγουμε τον κίνδυνο να βρεθούμε και πάλι κοντά στην πιθανότητα επιβολής νέων δημοσιονομικών μέτρων από τις Ευρωπαϊκές Αρχές». Σύμφωνα, με το ΚΕΒΕ, το κόστος από την εφαρμογή του Σχεδίου Εστία θα το επωμισθούν, και πάλι, οι συνεπείς και συνετοί πολίτες και επιχειρήσεις της Κύπρου.

Το ΚΕΒΕ δεν μένει όμως στις παρατηρήσεις και ανησυχίες για το Σχέδιο. Προχωρά και σε έξι εισηγήσεις, οι οποίες θα το καταστήσουν πιο δίκαιο και θα απευθύνεται στις πραγματικές ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού. Οι εισηγήσεις είναι οι εξής:

-Δικαιούχοι του Σχεδίου θα πρέπει να είναι όσοι δανειολήπτες συνήψαν δάνεια με εγγύηση την κύρια κατοικία τους, για πολύ συγκεκριμένους όμως σκοπούς, οι οποίοι θα καθοριστούν με ακρίβεια και για τους οποίους ο δανειολήπτης θα πρέπει να προσκομίσει αξιόπιστα αποδεικτικά στοιχεία που να το τεκμηριώνουν. Σύμφωνα με το ΚΕΒΕ, τέτοιες περιπτώσεις θα μπορούν να περιλαμβάνουν δάνεια για την απόκτηση της κύριας κατοικίας, για θέματα υγείας συγγενών πρώτου βαθμού του δανειολήπτη, για σκοπούς σπουδών τέκνων, για επαγγελματικούς σκοπούς του ιδίου του δανειολήπτη και για την αγορά οχήματος για τις ανάγκες της οικογένειας μέχρι κάποιας συγκεκριμένης αξίας (π.χ. €25 χιλ.). «Οποιεσδήποτε άλλες χρήσεις δεν μπορούν να εμπίπτουν σε ένα τέτοιο Σχέδιο, γιατί θα αποτελεί κακό προηγούμενο με πολύ επικίνδυνες προεκτάσεις για το μέλλον», επισημαίνει το ΚΕΒΕ.

-Σε σχέση με την κύρια κατοικία, το ΚΕΒΕ εισηγείται όπως χρησιμοποιηθεί και για το Σχέδιο Εστία ο ίδιος ορισμός του τι θεωρείται κύρια κατοικία που ισχύει για σκοπούς ΦΠΑ. Το ύψος της αξίας της κύριας κατοικίας, που αποτελεί την υποθήκη, δεν πρέπει να ξεπερνά τις €250 χιλ. Θα πρέπει επίσης να λαμβάνεται υπόψη και ο αριθμός των προσώπων που διαμένουν στην κατοικία.

-Το Επιμελητήριο εισηγείται και μείωση των εισοδηματικών κριτηρίων που περιλαμβάνονται στο Σχέδιο Εστία. Προτείνει ότι το συνολικό ετήσιο οικογενειακό εισόδημα του δανειολήπτη να μην ξεπερνά τις €25 χιλ. καθώς εισοδήματα €50 χιλ. τον χρόνο που προβλέπει το κυβερνητικό σχέδιο, είναι ικανοποιητικό για να μπορεί μια οικογένεια να εξυπηρετεί τα δάνειά της.

Το ΚΕΒΕ προτείνει επίσης κατάργηση της πρόνοιας, σύμφωνα με την οποία τα υπόλοιπα καθαρά περιουσιακά στοιχεία του νοικοκυριού, πέραν της κύριας κατοικίας, δεν θα υπερβαίνουν σε τιμές αγοράς το 125% της αγοραίας αξίας της κύριας κατοικίας. Όπως επισημαίνει ο κ. Αγκαστινιώτης, «είναι υπερβολή π.χ. ένα νοικοκυριό που διατηρεί εξοχικό ή και άλλα περιουσιακά στοιχεία αξίας μέχρι €440 χιλ. πέραν της κύριας κατοικίας να κατατάσσεται στις ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού και να καλούνται οι άλλοι συμπολίτες του να συνεισφέρουν στην αποπληρωμή του δανείου του».

-Όσοι ενταχθούν στο Σχέδιο, θα πρέπει υποχρεωτικά κάθε χρόνο, να επικαιροποιούν τα οικονομικά τους δεδομένα, καταθέτοντας τις φορολογικές τους δηλώσεις. Μάλιστα σε περίπτωση διαφοροποίησης της οικονομικής κατάστασης προς το θετικό με αποτέλεσμα να υπερβαίνουν τα καθορισμένα κριτήρια, θα πρέπει να εξαιρούνται από το Σχέδιο. «Δεν πρέπει να εκκληφθεί ότι όποιος ενταχθεί στο Σχέδιο θα παραμείνει σε αυτό μέχρι την εξόφληση του δανείου του, ανεξαρτήτως της πορείας της οικονομικής του κατάστασης», σημειώνει το ΚΕΒΕ.

-Όσοι ενταχθούν στο Σχέδιο, θα πρέπει υποχρεωτικά να καταθέσουν πλήρη στοιχεία για τις καταθέσεις που έχουν στις τράπεζες στην Κύπρο, που να περιλαμβάνουν και τα τελευταία τρία χρόνια που προηγούνται της 30ής Σεπτεμβρίου του 2017. Οι δικαιούχοι θα πρέπει να υποβάλλουν τα σχετικά στοιχεία πριν την ένταξή τους στο Σχέδιο για να διαφανεί ότι δεν έχουν όντως την οικονομική δυνατότητα εξυπηρέτησης του δανείου τους. 

-Σύμφωνα με το ΚΕΒΕ, με τα πιο πάνω κριτήρια θα περιοριστεί σημαντικά ο αριθμός των δικαιούχων και θα καλύπτει όσους πραγματικά δικαιούνται να τύχουν στήριξης. Μάλιστα το Επιμελητήριο εισηγείται ως αντιστάθμισμα να αυξηθεί το ποσοστό χορηγίας του κράτους, στο 40% της εκάστοτε δόσης ώστε να στηριχθούν πιο αποτελεσματικά αυτοί που δικαιούνται να τύχουν της στήριξης.

Το ΚΕΒΕ ζητά συνάντηση με τον υπουργό Οικονομικών για να του επεξηγήσει τις εισηγήσεις του. Καταλήγοντας, «Με την ενσωμάτωση των πιο πάνω εισηγήσεων, το Σχέδιο καθίσταται πιο αντικειμενικό και δίκαιο και περιορίζεται στις πραγματικές ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού ή και σε εκείνους τους δανειολήπτες που συνήψαν δάνεια για αντιμετώπιση των απαραίτητων αναγκών τους, οι οποίοι δυσκολεύονται πραγματικά να τα εξυπηρετήσουν, γιατί έχουν διαφοροποιηθεί ουσιαστικά προς το χειρότερο τα οικονομικά τους δεδομένα που καθιστούν εξαιρετικά δύσκολο ή ακατόρθωτο να το επιτύχουν», καταλήγει στην επιστολή του το Επιμελητήριο.

Το 85% των κατοικιών είναι αξίας μέχρι €350 χιλ.

Σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου Οικονομικών οι υποθηκευμένες κύριες κατοικίες με σημερινή αξία μέχρι €350 χιλ. σε μη εξυπηρετούμενα δάνεια ανέρχονται σε 13.070. Ο συγκεκριμένος αριθμός αποτελεί το 85% του συνόλου των κύριων κατοικιών που είναι υποθηκευμένες για μη εξυπηρετούμενα δάνεια κι έχουν αγοραία αξία μικρότερη των €350 χιλ. Δηλαδή, εννιά στις 10 περιπτώσεις δανειοληπτών με υποθηκευμένη κύρια κατοικία δύναται να ενταχθούν στο σχέδιο Εστία.

Μάλιστα, ένας στους τρεις που δύναται να υπαχθεί στο Εστία έχει κύρια κατοικία με μέση αξία τις 282 χιλ.  Οκτώ στα 10 νοικοκυριά έχουν ετήσιο εισόδημα μέχρι €50 χιλ. Σύμφωνα με την Έρευνα Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης των Νοικοκυριών του 2016 με έτος αναφοράς το 2015, το 79% περίπου των νοικοκυριών έχει ακαθάριστο εισόδημα κάτω των €50.000. Η μεγάλη μερίδα των νοικοκυριών έχει εισόδημα κάτω των €30 χιλ. Το 55% των νοικοκυριών βρίσκεται σε αυτή τη μισθολογική κλίμακα, ενώ το μέσο ακαθάριστο ετήσιο εισόδημα ανέρχεται στις €35.683.

Μείωση δανείου και επιτοκίου

Το Σχέδιο Εστία, που ετοίμασε η Κυβέρνηση, προβλέπει και απομείωση του δανείου των δανειοληπτών μέχρι 32%. Όσοι ενταχθούν στο σχέδιο Εστία, το οποίο θα τεθεί σε εφαρμογή την 1η Ιανουαρίου του 2019, εκτός από τη διαγραφή μέρους του δανείου, θα επωφεληθούν χαμηλών επιτοκίων, καθώς και επιμήκυνση της περιόδου αποπληρωμής. Με συγκεκριμένο μηχανισμό, η τράπεζα ή η εταιρεία διαχείρισης των μη εξυπηρετούμενων δανείων θα έχει την υποχρέωση να αναδιαρθρώσει τα δάνεια με ένα ποσό το οποίο θα ισούται με το χαμηλότερο μεταξύ του υπολοίπου των δανείων κατά την ημερομηνία αναδιάρθρωσης και της αγοραίας αξίας της κύριας κατοικίας σύμφωνα με σχετική εκτίμηση. Οι τράπεζες θα μπορούν να μειώσουν τα υπόλοιπα των δανείων κατά μέσο όρο 32%, ενώ η μείωση θα είναι αναλογικά μεγαλύτερη στις περιπτώσεις όπου η αγοραία αξία της υποθήκης της κύριας κατοικίας είναι πιο μικρή από το υπόλοιπο του δανείου.

Επιπλέον το επιτόκιο του δανείου, που θα αναδιαρθρωθεί κατά τη διάρκεια της αποπληρωμής του, θα κυμαίνεται από 2,5% μέχρι 3,5%. Το σχέδιο προβλέπει επίσης ότι ο ΚΟΑΓ θα καταβάλλει το 1/3 των εκάστοτε δόσεων για την αποπληρωμή.

Της Ελευθερίας Παϊζάνου