Με τον ταχύτερο ρυθμό στην Ευρώπη «τρέχουν» οι τιμές των κατοικιών στην Ελλάδα. Η ραγδαία αύξηση των τιμών στην Ελλάδα έχει προξενήσει μεγάλη εντύπωση και αναστάτωση στο ενδιαφερόμενο κοινό, καθώς το κόστος των ακινήτων υπερβαίνει κατά πολύ το budget του κάθε μέσου ελληνικού νοικοκυριού.
Σύμφωνα με ανάλυση του Bloomberg, η αύξηση των τιμών στα ακίνητα αποτελεί ελληνικό φαινόμενο. Στην Αθήνα οι τιμές των ακινήτων αυξήθηκαν κατά 12,2% τον Οκτώβριο, ενώ στο Παρίσι και τη Στοκχόλμη οι τιμές μειώθηκαν.
Η Αθήνα έχει γίνει μια από τις πιο περιζήτητες αγορές ακίνητων, με περιοχές «ξεχασμένες» ή υποβαθμισμένες να «ξανανιώσουν» και γίνονται εφάμιλλες των πλούσιων ευρωπαϊκών πόλεων.
Το ράλι στα ακίνητα
Oι τιμές των διαμερισμάτων (σε ονομαστικούς όρους) αυξήθηκαν το β΄ τρίμηνο του 2023 κατά 13,9% σε ετήσια βάση, έναντι αύξησης κατά 11,8% το 2022 επισημαίνεται στην έκθεση χρηματοπιστωτικής σταθερότητας που δημοσίευσε η Τράπεζα της Ελλάδος.
Οι τιμές των νέων διαμερισμάτων (ηλικίας έως 5 ετών) το β΄ τρίμηνο 2023 αυξήθηκαν με μέσο ετήσιο ρυθμό 13,8%, ενώ οι τιμές των παλαιών διαμερισμάτων κατά 14,1%.
Βραχυπρόθεσμα, εκτιμάται ότι το επενδυτικό ενδιαφέρον, κυρίως από το εξωτερικό, θα παραμένει έντονο ειδικά για συγκεκριμένες προνομιακές θέσεις στο λεκανοπέδιο της Αττικής και για περιοχές με τουριστικά χαρακτηριστικά.
Μεσοπρόθεσμα, πρωτοβουλίες σχετικές με τη στήριξη συγκεκριμένων κατηγοριών νοικοκυριών (π.χ. νέοι, ευάλωτες κοινωνικές ομάδες) μέσω του προγράμματος «Σπίτι μου» για την απόκτηση κατοικίας αναμένεται να συμβάλουν στην τόνωση της ζήτησης, ενώ αντίστοιχες πρωτοβουλίες για την ανακαίνιση παλαιών κατοικιών (π.χ. πρόγραμμα «Ανακαινίζω» – «Εξοικονομώ») αναμένεται να συμβάλουν στη βελτίωση του κτιριακού αποθέματος.
Ωστόσο, επισημαίνεται ότι η αγορά οικιστικών ακινήτων σε πολλές χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης βρίσκονται ήδη σε πορεία σημαντικής διόρθωσης αναφορικά με τον αριθμό των συναλλαγών, τις τιμές και τις αποδόσεις.
Απέχουν ακόμη από το ιστορικό υψηλό
Επιπροσθέτως, αναφέρεται ότι οι τιμές των κατοικιών στην Ελλάδα απέχουν ακόμη από το ιστορικό υψηλό που είχε καταγραφεί πριν τη δημοσιονομική κρίση.
Με βάση το δείκτη τιμών διαμερισμάτων που καταρτίζει η Τράπεζα της Ελλάδος για το σύνολο της χώρας, η υψηλότερη τιμή του δείκτη παρατηρήθηκε το έτος 2008 (101,7) και στη συνέχεια ακολούθησε σταθερά καθοδική πορεία, για να καταγραφεί η χαμηλότερη τιμή το 2017 (59). Έκτοτε, ο δείκτης τιμών διαμερισμάτων καταγράφει σταθερά ανοδική πορεία, ανερχόμενος σε 90,6 το β΄ τρίμηνο 2023, υπολειπόμενος κατά 11,1% από την υψηλότερη τιμή που έχει λάβει.
Αντίστοιχη είναι και η εξέλιξη του επιπέδου των ενοικίων, με το σχετικό δείκτη να διαμορφώνεται σε 98,5 με βάση τα στοιχεία του γ΄ τριμήνου 2023, έναντι 94,8 το δ΄ τρίμηνο του 2022.
Ο δείκτης ενοικίων, σε αντίθεση με το δείκτη τιμών κατοικιών, παραμένει σημαντικά χαμηλότερα από την υψηλότερη τιμή που έχει λάβει ιστορικά (124,3, γ΄ τρίμηνο 2011).
Πηγή: OT
Σημαντική αύξηση κατά μέσο όρο 5,9% σημειώνουν το 2023 τα ενοίκια κατοικιών σε ολόκληρη την επικράτεια, σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, επιβεβαιώνοντας τις αρχικές εκτιμήσεις ότι κατά την τρέχουσα χρονιά, η αγορά των ακινήτων θα συνεχίσει να κινείται ανοδικά σε όλα τα επίπεδα.
Με βάση τα στοιχεία ολοκληρωμένων συναλλαγών, που έχουν πραγματοποιηθεί από τα γραφεία του δικτύου της RE/MAX Ελλάς, του μεγαλύτερου κτηματομεσιτικού δικτύου της χώρας με 81 γραφεία και πάνω από 1.000 συμβούλους ακινήτων, τα μισθώματα κατοικιών στην Αττική παρουσίασαν αύξηση κατά 5,3%, ενώ στη Θεσσαλονίκη παρατηρείται άνοδος των ενοικίων κατά 6,2% και στην περιφέρεια κατά 4,6%.
H αυξητική τάση συνδέεται ξεκάθαρα με την περιορισμένη προσφορά νεόδμητων κατοικιών προς ενοικίαση, την αύξηση των επενδυτικών ροών, την άνοδο της βραχυχρόνιας μίσθωσης για ακόμα μια χρονιά και την έλλειψη ποιοτικών επιλογών σε μεταχειρισμένα ακίνητα.
Σε όλους τους παραπάνω παράγοντες, αν προστεθεί και η δυσκολία έκδοσης στεγαστικών δανείων με ευνοϊκούς όρους, τότε δικαιολογείται απόλυτα η συνακόλουθη ζήτηση να ξεπερνάει κατά πολύ την υφιστάμενη προσφορά.
Την ίδια στιγμή, από τα στοιχεία της έρευνας της RE/MAX Ελλάς, προκύπτει πως οι περισσότεροι ενοικιαστές επέλεξαν κατοικίες ηλικίας 16 έως 20 ετών, ενώ στην περιφέρεια το ενδιαφέρον στρέφεται σε ακίνητα μικρότερης επιφάνειας.
Σε κάθε περίπτωση οι τιμές των ενοικίων διαφοροποιούνται ανάλογα με την περιοχή αλλά και τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του κάθε ακινήτου, με σημαντικότερους παράγοντες το αν μία κατοικία είναι ανακαινισμένη ή όχι, αν διαθέτει ασανσέρ, θέρμανση φυσικού αερίου, πρόσβαση σε μέσα μαζικής μεταφοράς κτλ.
Η πορεία των ενοικίων στην Αττική
Στις περισσότερες περιοχές της Αττικής, κυρίως επιλέχθηκαν ακίνητα εμβαδού από 51 έως 75 τετραγωνικά μέτρα και ηλικίας από 16 έως 20 ετών, ενώ στις περιοχές των Βορείων προαστίων επιλέχθηκαν τα μεγαλύτερα ακίνητα εμβαδού από 101 τ.μ. έως 150 τ.μ. και στα Νότια από 76 τ.μ. έως 100 τ.μ.
Στο κέντρο της Αθήνας, σε πρώτη ζήτηση βρίσκονται παλαιότερα ακίνητα ηλικίας 20 ετών και άνω με εμβαδό που κυμαίνεται από 51 έως 75 τ.μ.
Στη Δυτική Αττική και στον Πειραιά, η ζήτηση αφορά διαμερίσματα ηλικίας από 16 έως 20 ετών, εμβαδού από 51 έως 75 τ.μ., δηλαδή όπως και στο κέντρο της Αθήνας.
Όσον αφορά στα ποιοτικά χαρακτηριστικά των ακινήτων που καθορίζουν τις επιλογές των ενοικιαστών και κατά συνέπεια τις τιμές στο σύνολο των περιοχών της Αττικής, το βασικότερο είναι το ακίνητο να είναι ανακαινισμένο και να υπάρχει ασανσέρ στην περίπτωση των πολυκατοικιών. Επίσης 88 στους 100 ενοικιαστές επέλεξαν κατοικία που διαθέτει θέρμανση φυσικού αερίου, τουλάχιστον μια θέση parking και γειτνιάζει με σταθμούς ή στάσεις Μέσων Μαζικής Μεταφοράς.
Στα ύψη τα ενοίκια και στη Θεσσαλονίκη
Οι ενοικιαστές κατοικιών στην περιοχή της Θεσσαλονίκης ταυτίζονται με τις τάσεις που επικρατούν στην Αττική όσον αφορά στην επιφάνεια και στην ηλικία των ακινήτων που επιλέγουν. Ειδικότερα, προτιμούν ακίνητα εμβαδού από 51 έως 75 τ.μ., ηλικίας από 16 έως 20 ετών.
Αξιοσημείωτη είναι η διαφοροποίηση που παρατηρείται στις επιλογές των ακινήτων στη Δυτική σε σχέση με την Ανατολική Θεσσαλονίκη. Στη Δυτική Θεσσαλονίκη, οι ενοικιαστές προσανατολίζονται σε ακίνητα ηλικίας από 16 έως 20 ετών και εμβαδού από 51 έως 75 τ.μ.
Αντιθέτως, στην Ανατολική πλευρά, πρώτες σε προτιμήσεις είναι μεγαλύτερες κατοικίες εμβαδού από 101 τ.μ. έως 150 τ.μ.
Όσον αφορά στα ποιοτικά χαρακτηριστικά των ακινήτων που αναζητούν οι ενοικιαστές στη Θεσσαλονίκη, στην πρώτη θέση βρίσκονται η ύπαρξη θέρμανσης με φυσικό αέριο και ασανσέρ όταν πρόκειται για διαμερίσματα. Επίσης σχεδόν 9 στους 10 (ποσοστό 89% επί του συνόλου) επιλέγουν ανακαινισμένα ακίνητα και περίπου 7 στους 10 (ποσοστό 67%) να εξυπηρετείται η μετακίνηση τους από τα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς.
Τα ενοίκια στην περιφέρεια
Στην περιφέρεια, τα ακίνητα για τα οποία ενδιαφέρονται οι ενοικιαστές είναι γκαρσονιέρες έως 50 τ.μ., ενώ υψηλή ζήτηση παρατηρήθηκε σε περιοχές που υπάρχουν πανεπιστήμια όπως η Ξάνθη, η Κομοτηνή, η Λάρισα, ο Βόλος, το Ρέθυμνο και το Ηράκλειο.
Σε ποσοστό 89% οι ενοικιαστές επιλέγουν διαμερίσματα σε οικοδομή με ασανσέρ και κατά 84% ανακαινισμένες κατοικίες. Το 63% έχει προτίμηση στα επιπλωμένα ακίνητα, γεγονός που δικαιολογείται από το μέγεθος του ακινήτου που συνήθως αφορά φοιτητικές κατοικίες.
Μετά από ένα «νεκρό» διάστημα ενεργοποιήθηκαν εκ νέου οι πλειστηριασμοί για χρέη προς το Δημόσιο.
Όπως εκτιμά εκτιμά ο συνιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της Prosperty Αντώνης Μαρκόπουλος, «μέσα στους επόμενους 10 μήνες σε πλειστηριασμό θα βγουν ακόμα 14.000 ακίνητα, ενώ τα επόμενα 5-7 χρόνια θα βγουν σε πλειστηριασμό 250.000 ακίνητα».
Σημαντικά ακίνητα στο σφυρί
Τα ακίνητα που θα βγουν ωστόσο τα επόμενα χρόνια σε πλειστηριασμό θα επηρεάσουν σημαντικά την εικόνα της ελληνικής αγοράς.
Τα τελευταία τέσσερα χρόνια μάλιστα, όπως υποστηρίζει ο ο κ. Μαρκόπουλος, έχουν βγει σε πλειστηριασμό 148.000 ακίνητα, συνολικής αξίας 18, 3 δισ. ευρώ. Μόνο, ωστόσο, το 13% κατέληξε σε κάποιον αγοραστή.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Ελλάδα: Επιτυχής ο 1 στους 10 πλειστηριασμούς
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ίδιου, το ύψος των κόκκινων δανείων φτάνει τα 90 δισ. ευρώ με εμπράγματες εξασφαλίσεις 1 εκατ. ακίνητα, εκ των οποίων το 75% αφορά σε κατοικίες. Μάλιστα χαρακτήρισε την αξιοποίηση αυτού του αποθέματος κατοικιών επενδυτική ευκαιρία.
Ο διευθύνων Σύμβουλος της Prosperty μίλησε για μια ιδιαίτερη, όπως τη χαρακτήρισε αγορά που υπάρχει στην Ελλάδα, αυτή των πλειστηριασμών, σημειώνοντας επίσης ότι «η διαφορά μεταξύ της αρχικής και της τελικής τιμής δεν είναι πολύ μεγάλη. Υπάρχουν ευκαιρίες αρκεί να γίνει καλύτερη και η διαδικασία».
Σε μία εκτίμηση για το πώς προβλέπεται να κινηθεί συνολικά η αγορά ακινήτων, με βάση τα στοιχεία από την πλατφόρμα της Prosperty ο κ. Μαρκόπουλος διαπιστώνει ότι «υπάρχει σημαντική ζήτηση. Το βασικό πρόβλημα εντοπίζεται στην προσφορά ακινήτων και κυρίως για καλά τιμολογημένα ακίνητα. Ουσιαστικά, δεν υπάρχει σωστή τιμολόγηση ακινήτων. Συνοπτικά, παρά το δύσκολο οικονομικό περιβάλλον των υψηλών επιτοκίων και του υψηλού κόστους, υπάρχει υψηλή ζήτηση γιατί το ακίνητο παραμένει ασφαλές καταφύγιο».
Πηγή: ΟΤ
Το 13% περίπου των πλειστηριασμών ακινήτων καταλήγουν επιτυχώς, ενώ τους επόμενους 10 μήνες προγραμματίζεται να πραγματοποιηθούν 14.000 νέοι πλειστηριασμοί ακινήτων συνολικής αξίας 1,35 δισ. ευρώ με την μέση αξία να διαμορφώνεται σε 109 χιλ. ευρώ.
Τους τελευταίους 18 μήνες, περίοδο κατά την οποία έχουν επιταχυνθεί οι πλειστηριασμοί, από τα 95.906 ακίνητα που έχουν βγει στο ηλεκτρονικό «σφυρί», πουλήθηκαν 13.000 με την αξία τους στο 1,5 δισ. ευρώ.
Τα παραπάνω στοιχεία ανέλυσε στο πλαίσιο της 24ης Prodexpo (ετήσιο συνέδριο για το real estate) o Αντώνης Μαρκόπουλος, διευθύνων σύμβουλος και ιδρυτής της Prosperty, (εταιρεία συμβουλευτικών υπηρεσιών περί τα ακίνητα με έμφαση την τεχνολογία και τη συλλογή δεδομένων).
Εξηγώντας γιατί είναι τόσο χαμηλό το ποσοστό των πλειστηριασμών που καταλήγουν σε αγοραπωλησία ο κ. Μαρκόπουλος σημείωσε «πως πρόκειται για μία ιδιαίτερη αγορά και υπάρχει ταμπού. Ορισμένοι το σκέφτονται να αγοράσουν ακίνητο μέσω αυτής της διαδικασίας και την ίδια στιγμή για να αγοράσει κάποιος ένα σπίτι μέσω πλειστηριασμού χρειάζεται να έχει διαθέσιμα όλα τα χρήματα σε δέκα μέρες, δεν μπορεί να προσφύγει σε δανεισμό και δεν έχει το δικαίωμα να δει προηγουμένως το ακίνητο».
Βάσει επίσης των στοιχείων που παρουσίασε από το 2020 μέχρι σήμερα έχουν βγει 148.000 πλειστηριασμοί ακινήτων (συνολικής αξίας 18,3 δισ. ευρώ) με τη μέση αξία ακινήτου στα 128.000 ευρώ. Οι πλειστηριασμοί που έχουν καταλήξει επιτυχώς αντιστοιχούν μόλις σε 19.200, νούμερο που αντιστοιχεί στο 12,9% επί του συνόλου. Η περίοδος αυτή περιλαμβάνει τα χρόνια της πανδημίας κατά την οποία οι πλειστηριασμοί ήταν περιορισμένοι.
Αναφορικά με την πορεία του real estate το 2024, γενικότερα, στην 24η Prodexpo κυριάρχησε συγκρατημένη αισιοδοξία, κυρίως όμως, συστήνεται προσοχή γιατί το τοπίο αλλάζει διαρκώς λόγω των γεωπολιτικών εξελίξεων.
Σύμφωνα με τον διευθύνοντα σύμβουλο της Dimand, Δημήτρη Ανδριόπουλο, η ελληνική κτηματαγορά καλείται να διαχειριστεί πολλούς κινδύνους, όπως είναι, μεταξύ άλλων, η αύξηση των επιτοκίων και του κατασκευαστικού κόστους και οι μη βιώσιμες πόλεις με τις ελλείψεις βασικών υποδομών. Χαρακτήρισε «παραδοξότητα» αυτό που ζούμε σήμερα στην ελληνική κτηματαγορά σε σχέση με άλλες χώρες που έχουν μπει σε καθοδικό κύκλο και εκτίμησε ότι θα υπάρξει δυσκολία στην προσέλκυση ξένων επενδύσεων το 2024 και 2025.
Πρόσθεσε πως, εκτός από τα κόστη, διαπιστώνεται πρόβλημα και με τη δυνατότητα της κατασκευαστικής αγοράς να ανταπεξέλθει στον μεγάλο όγκο έργων υποδομής. Όπως είπε η κατασκευαστική αγορά έχει να εκτελέσει έργα 10 δις. μέσα σε 4 χρόνια, όταν η παραγωγική της δυνατότητα είναι για έργα 1 δις. ετησίως.
Κατά τον κ. Ανδριόπουλο επίσης είναι αναγκαίο να «λειτουργήσουμε έξυπνα για να αξιοποιήσουμε τις γεωπολιτικές εξελίξεις. Ανέφερε το παράδειγμα του εμφυλίου πολέμου στο Λίβανο (τη δεκαετία του 1970) όταν δόθηκε η δυνατότητα λιβανέζικες εταιρείες να μετεγκατασταθούν στην Ελλάδα, σημειώνοντας ότι θα μπορούσε να γίνει το ίδιο στην παρούσα συγκυρία με το Ισραήλ».
Πηγή: Ναυτεμπορική
Ανοδικά συνεχίζουν να κινούνται οι τιμές των υλικών κατασκευής νέων κτηρίων, αλλά έχοντας επιβραδύνει σημαντικά ρυθμό αύξησης σε σχέση με πέρυσι.
Ειδικότερα, όπως ανακοίνωσε η ΕΛΣΤΑΤ, Ο Γενικός Δείκτης Τιμών Υλικών Κατασκευής Νέων Κτηρίων Κατοικιών, με έτος βάσης 2015=100,0 και μήνα αναφοράς τον Σεπτέμβριο 2023, σε σύγκριση με τον αντίστοιχο δείκτη του Σεπτεμβρίου 2022 παρουσίασε αύξηση 6,4%, έναντι αύξησης 12,4% που σημειώθηκε κατά τη σύγκριση των αντίστοιχων δεικτών του έτους 2022 με το 2021.
Ο Γενικός Δείκτης κατά τον μήνα Σεπτέμβριο 2023, σε σύγκριση με τον δείκτη του Αυγούστου 2023, παρουσίασε αύξηση 0,4%, έναντι αύξησης 0,9% που σημειώθηκε κατά τη σύγκριση των αντίστοιχων μηνών του έτους 2022.
Η εικόνα στο 12μηνο
Ο μέσος δείκτης του δωδεκαμήνου Οκτωβρίου 2022 – Σεπτεμβρίου 2023, σε σύγκριση με τον αντίστοιχο δείκτη του δωδεκαμήνου Οκτωβρίου 2021 – Σεπτεμβρίου 2022, παρουσίασε αύξηση 9,1%, έναντι αύξησης 9,8% που σημειώθηκε κατά τη σύγκριση των αντίστοιχων προηγούμενων δωδεκάμηνων.
Ο Γενικός Δείκτης Τιμών Υλικών Κατασκευής Νέων Κτηρίων Κατοικιών τον μήνα Σεπτέμβριο 2023, σε σύγκριση με τον αντίστοιχο δείκτη του Σεπτεμβρίου 2022 παρουσίασε αύξηση 6,4% (Πίνακας 1). Οι κυριότερες μεταβολές των επιμέρους δεικτών τιμών κατηγοριών υλικών ήταν οι ακόλουθες:
Ο Γενικός Δείκτης Τιμών Υλικών Κατασκευής Νέων Κτηρίων Κατοικιών τον μήνα Σεπτέμβριο 2023, σε σύγκριση με τον αντίστοιχο δείκτη του Αυγούστου 2023, παρουσίασε αύξηση 0,4% (Πίνακας 2). Οι κυριότερες μεταβολές των επιμέρους δεικτών τιμών κατηγοριών υλικών ήταν οι ακόλουθες: