Του Παύλου Λοΐζου*
Το τοπίο στην αγορά ακινήτων τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Κύπρο υφίσταται σημαντικό μετασχηματισμό, με τις δύο χώρες να παρουσιάζουν μια πολλά υποσχόμενη ανάπτυξη και ανάκαμψη. Ωστόσο, κάτω από την επιφάνεια των αριθμών, υπάρχουν υποκείμενες προκλήσεις και ανισότητες που θα πρέπει να αντιμετωπιστούν.
Η Ελλάδα, ειδικότερα, γνωρίζει μια οικοδομική έκρηξη, με νέα πολυώροφα κτίρια να εμφανίζονται στην Αθήνα και σε άλλες μεγάλες πόλεις. Αυτή η ανάπτυξη αποτελεί απόδειξη της οικονομικής ανάκαμψης της χώρας, η οποία αποτελεί πλέον μία από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες οικονομίες της Ευρώπης. Οι οίκοι αξιολόγησης αναβαθμίζουν τις εκτιμήσεις τους για το χρέος της Ελλάδας, με τη χώρα να προσελκύει σημαντικές ξένες επενδύσεις. Επιπλέον, μεγάλες παγκόσμιες εταιρείες, όπως η Microsoft και η Pfizer, επενδύουν χρήματα στη χώρα, σηματοδοτώντας την ισχυρή εμπιστοσύνη των επενδυτών.
Παρομοίως, η Κύπρος, μετά την κατάργηση του κυπριακού επενδυτικού προγράμματος είδε μια αναζωογόνηση στον τομέα των ακινήτων, με κινητήρια δύναμη τις ξένες επενδύσεις, ιδίως σε πολυτελή ακίνητα και έργα που σχετίζονται με τον τουρισμό. Με το μεγαλύτερο μέρος των επενδύσεων να επικεντρώνεται στη Λεμεσό και σε μικρότερο βαθμό στη Λάρνακα και την Πάφο, παρατηρείται αξιοσημείωτη αύξηση του αριθμού των κατοικιών και των χώρων γραφείων. Επίσης, ένας σημαντικός αριθμός εταιρειών τεχνολογίας έχουν μετακομίσει ή εγκαταστήσει γραφεία στο νησί, με πολλούς να το θεωρούν ως σταθερό καταφύγιο ανάμεσα στις πολιτικές αναταραχές στο Ισραήλ και τη γεωπολιτική αβεβαιότητα στο Λίβανο, την Ουκρανία και τη Ρωσία.
Ωστόσο, δεν είναι όλα ρόδινα. Τόσο η Ελλάδα όσο και η Κύπρος εξακολουθούν να παλεύουν με ένα υψηλό χρέος, ενώ οι επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά τους επιβαρύνονται με ένα σημαντικό ποσό μη εξυπηρετούμενων δανείων. Η σκιά της χρηματοπιστωτικής κρίσης εξακολουθεί να δεσπόζει, με τις δύσκολες στιγμές που επέφεραν τα μέτρα λιτότητας να είναι νωπές στο μυαλό πολλών. Ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει επίσης εισαγάγει τον πληθωρισμό, επιβαρύνοντας περαιτέρω την οικονομία, ιδίως τους εργαζόμενους με χαμηλό εισόδημα.
Στην Κύπρο, ενώ οι ξένες επενδύσεις έχουν ενισχύσει την αγορά πολυτελών ακινήτων, υπάρχουν ανησυχίες σχετικά με τη βιώσιμη ανάπτυξη και το ενδεχόμενο φούσκας ακινήτων, ιδίως αν αυτή καθοδηγείται κυρίως από την εξωτερική ζήτηση. Επιπλέον, η ραγδαία αύξηση των μεταναστών από το εξωτερικό, νόμιμων και παράνομων, προκαλεί κοινωνικές εντάσεις, καθώς το κράτος δεν διαθέτει κανένα μηχανισμό για την ενσωμάτωση αυτών των νέων αφίξεων στον ιστό της τοπικής κοινωνίας. Έτσι, έχουν δημιουργηθεί θύλακες «παράλληλων ζωών» σε όλες τις πόλεις της Κύπρου, με τους μετανάστες να συγκεντρώνονται σε συγκεκριμένες γεωγραφικές περιοχές, να επισκέπτονται συγκεκριμένα εστιατόρια και χώρους κ.λπ.
Ενώ οι μακροοικονομικοί δείκτες και οι δείκτες ανάπτυξης των ακινήτων δίνουν μια θετική εικόνα, πολλοί ντόπιοι αισθάνονται περιθωριοποιημένοι. Η ραγδαία ανάπτυξη και η εισροή ξένων επενδύσεων έχουν οδηγήσει ακούσια σε αύξηση των τιμών των ακινήτων, καθιστώντας δύσκολη την ιδιοκτησία κατοικίας για τον μέσο Έλληνα ή Κύπριο. Το φαινόμενο αυτό δεν είναι μοναδικό σε αυτά τα έθνη- σε διεθνοποιημένες πόλεις σε όλο τον κόσμο έχουν παρατηρηθεί ντόπιοι να εκτοπίζονται λόγω της εκτίναξης των τιμών των ακινήτων.
Στην Ελλάδα, παρά την οικονομική ανάκαμψη, πολλοί εξακολουθούν να υποφέρουν από τις επιπτώσεις των μέτρων λιτότητας. Ο αυξανόμενος πληθωρισμός, ιδίως σε βασικά αγαθά όπως τα τρόφιμα και το φυσικό αέριο, έχει κάνει την καθημερινή ζωή δύσκολη για πολλούς ανθρώπους. Η βελτίωση της οικονομίας δεν μεταφράζεται απαραίτητα σε καλύτερο βιοτικό επίπεδο για όλους- ούτε σημαίνει ότι τίθενται τα θεμέλια για ένα καλύτερο και πιο ελπιδοφόρο αύριο για τις μελλοντικές γενιές, καθώς το εκπαιδευτικό σύστημα και οι τοπικές επιχειρήσεις δεν έχουν προσαρμοστεί στις ραγδαίες αλλαγές γύρω τους.
Ενώ υπάρχουν αναμφισβήτητες ευκαιρίες σε αυτές τις αναπτυσσόμενες αγορές, είναι σημαντικό να τις προσεγγίσουμε με μια ολιστική αντίληψη. Η βιώσιμη ανάπτυξη προϋποθέτει την εξισορρόπηση των ξένων επενδύσεων με τις τοπικές ανάγκες και τη διασφάλιση της δίκαιης κατανομής των οφελών της οικονομικής ανάκαμψης. Καθώς προχωράμε μπροστά, είναι επιτακτική ανάγκη να θυμόμαστε ότι τα ακίνητα δεν αφορούν μόνο κτίρια και γη, αλλά και ανθρώπους. Η διασφάλιση της βιώσιμης ανάπτυξης θα είναι το κλειδί για τη μακροπρόθεσμη επιτυχία σε αυτές τις δυναμικές αγορές και πρέπει να διασφαλιστεί ότι η ανάπτυξη ωφελεί όλους.
*Διευθύνοντος Συμβούλου της Ask WiRE
Του Παύλου Λοΐζου*
Πρόσφατα ξεκίνησα έναν έντονο διάλογο στο LinkedIn που ανέδειξε τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Κύπρος στη σύγχρονη εποχή. Στο επίκεντρο της ανάρτησής μου ήταν η ανάγκη για ψηφιακή μεταρρύθμιση, η δέσμευση για βιώσιμο πολεοδομικό σχεδιασμό, οι διαφανείς πρακτικές στον τομέα των ακινήτων, η ενισχυμένη στήριξη των οικογενειών και των γυναικών, και η αναθεώρηση των κάπως ξεπερασμένων νομικών και χρηματοπιστωτικών μας συστημάτων. Η ανατροφοδότηση που έλαβα, η οποία ήταν γεμάτη από ανησυχίες και ιδέες, ενίσχυσε το κοινό όραμα για μια Κύπρο έτοιμη για το μέλλον.
Ψηφιακός μετασχηματισμός και ηλεκτρονική διακυβέρνηση: Πολλοί συμμετέχοντες στη συζήτηση εξέφρασαν δυσαρέσκεια για τις γραφειοκρατικές διαδικασίες, χαρακτηρίζοντάς τις δυσκίνητες και ξεπερασμένες. Η υιοθέτηση ενός ολοκληρωμένου συστήματος ηλεκτρονικής διακυβέρνησης μπορεί να συμβάλει στον μετασχηματισμό αυτής της αφήγησης. Εξαλείφοντας τις διαδικασίες που βασίζονται στο χαρτί και εισάγοντας ψηφιακές διαδικασίες, μπορούμε να προωθήσουμε την αποτελεσματικότητα και να μειώσουμε τους την αχρείαστη σπατάλη. Επιπλέον, τα σχόλια από ξένους τόνισαν την ανάγκη για ευρύτερη γλωσσική προσβασιμότητα σε πλατφόρμες όπως η ARIADNI, υπογραμμίζοντας τη σημασία της συμπερίληψης τους στον ταχέως παγκοσμιοποιημένο κόσμο.
Υποδομές και αστικός σχεδιασμός: Η κλιματική αλλαγή είναι μια επικείμενη πραγματικότητα και οι ερωτηθέντες εξέφρασαν ανησυχίες σχετικά με την ετοιμότητα της Κύπρου. Προτάθηκαν βιώσιμες πρακτικές όπως η εφαρμογή συλλεκτών ηλιακής ενέργειας, η αξιοποίηση της αιολικής ενέργειας και η προώθηση της αστικής γεωργίας. Επιπλέον, η ενσωμάτωση του αστικού πρασίνου, το οποίο εξυπηρετεί τόσο αισθητικούς όσο και πρακτικούς σκοπούς, μπορεί να συμβάλει στην καταπολέμηση της σκληρής πραγματικότητας της ανόδου της θερμοκρασίας και στη βελτίωση του συνολικού βιοτικού επιπέδου.
Στέγαση και ακίνητη περιουσία: Πολλοί ερωτηθέντες επέστησαν την προσοχή στις προκλήσεις της οικονομικής προσιτότητας της στέγασης και της διαφάνειας στον τομέα των ακινήτων. Οι προτάσεις κυμαίνονταν από την εισαγωγή στεγαστικών δανείων με κρατική εγγύηση, τα οποία θα μπορούσαν να καταστήσουν την ιδιοκτησία κατοικίας πιο προσιτή, έως την θέσπιση κανονισμών που θα συγκρατούν τον αντίκτυπο των βραχυπρόθεσμων μισθώσεων. Αυτές οι αλλαγές θα μπορούσαν να διασφαλίσουν μια ισορροπημένη αγορά κατοικίας που θα δίνει προτεραιότητα στις ανάγκες κάθε Κύπριου.
Στήριξη των οικογενειών και των γυναικών: Ένα επαναλαμβανόμενο θέμα της συζήτησης, ήταν η επιτακτική ανάγκη για ισχυρότερους μηχανισμούς κοινωνικής στήριξης. Οι ερωτηθέντες υπογράμμισαν την αναγκαιότητα πολιτικών όπως οι παρατεταμένες γονικές άδειες, οι οποίες μπορούν να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο στην επίτευξη της ισότητας των φύλων και στη βελτίωση του χαμηλού ποσοστού γεννήσεων. Επιπλέον, η εισαγωγή υπηρεσιών όπως η δωρεάν σχολική μεταφορά και οι διευρυμένες υπηρεσίες ημερήσιας φροντίδας μέχρι την ηλικία των 12 ετών αναφέρθηκαν συχνά ως κρίσιμες λύσεις για την ανακούφιση των εργαζόμενων γονέων και την προώθηση μιας ισορροπημένης οικογενειακής ζωής.
Νομικά και χρηματοοικονομικά συστήματα: Διαφανή και αποτελεσματικά νομικά και χρηματοοικονομικά συστήματα αποτελούν τη ραχοκοκαλιά κάθε προοδευτικής κοινωνίας. Τα σχόλια ανέδειξαν την απογοήτευση των κατοίκων από τα υφιστάμενα συστήματα, τονίζοντας την ανάγκη για πιο διαφανείς και ταχείες διαδικασίες. Η αντιμετώπιση προβλημάτων όπως η καθυστέρηση των αιτήσεων επιχορήγησης και η εξασφάλιση έγκαιρων χρηματοοικονομικών απαντήσεων μπορούν να αποκαταστήσουν την εμπιστοσύνη του κοινού σε αυτά τα βασικά συστήματα.
Διαχείριση εργατικού δυναμικού και ταλέντων: Η Κύπρος διαθέτει ένα ταλαντούχο εργατικό δυναμικό που επιθυμεί την παγκόσμια αναγνώριση. Η συζήτηση υπογράμμισε τη σημασία όχι μόνο της προσέλκυσης αλλά και της διατήρησης αυτού του ταλέντου. Προσφέροντας ανταγωνιστικούς μισθούς σύμφωνα με τα παγκόσμια πρότυπα και παρέχοντας ευκαιρίες συνεχούς επαγγελματικής ανάπτυξης, η Κύπρος μπορεί να αξιοποιήσει πλήρως τις δυνατότητες του εργατικού δυναμικού της. Επιπλέον, η τυποποίηση των παροχών τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα θα μπορούσε να προωθήσει περαιτέρω την καινοτομία και να διασφαλίσει την ισόρροπη ανάπτυξη.
Δημόσιες μεταφορές και συνδεσιμότητα: Η προσδοκία όλων για μια πιο διασυνδεδεμένη Κύπρο ήταν έκδηλη στις απαντήσεις. Ένα αποτελεσματικό και προσβάσιμο σύστημα δημόσιων μεταφορών, όπως πιστεύουν πολλοί, μπορεί να φέρει επανάσταση στις καθημερινές μετακινήσεις, να μειώσει την κυκλοφοριακή συμφόρηση και να μειώσει σημαντικά το αποτύπωμα άνθρακα της χώρας. Δίνοντας προτεραιότητα σε τέτοιες δράσεις, μπορούμε να ανοίξουμε το δρόμο για μια πιο κινητική και φιλική προς το περιβάλλον Κύπρο.
Ανάπτυξη οικοσυστήματος για την καινοτομία: Η ιδέα της Κύπρου ως κόμβου καινοτομίας ήταν η «αγαπημένη» πολλών. Για την επίτευξη αυτού του οράματος, προτάθηκε από πολλούς η δημιουργία δομών υποστήριξης, όπως tech incubators για νεοφυείς επιχειρήσεις, και ισχυρότεροι δεσμοί μεταξύ πανεπιστημίων και βιομηχανίας για Έρευνα και Ανάπτυξη. Η προτεραιότητα σε μακροπρόθεσμες πρωτοβουλίες από τη βάση έναντι προσωρινών ξένων επενδύσεων μπορεί να προσφέρει βιώσιμη ανάπτυξη και καινοτομία.
Περιβάλλον και βιωσιμότητα: Οι περιβαλλοντικοί θησαυροί της Κύπρου, από τις παρθένες παραλίες της μέχρι τα πλούσια τοπία της, πρέπει να διατηρηθούν για τις μελλοντικές γενιές. Οι ερωτηθέντες υπογράμμισαν έντονα την ανάγκη για δομημένες πρακτικές διαχείρισης αποβλήτων, που κυμαίνονται από τη συστηματική συλλογή σκουπιδιών έως την προώθηση κοινοτικών πρωτοβουλιών ανακύκλωσης, υπογραμμίζοντας την ανάγκη τόσο για κυβερνητική δράση όσο και για συμμετοχή των πολιτών.
Επικοινωνία και γλώσσα: Η στρατηγική θέση της Κύπρου ήταν ένα ακόμα θέμα συζήτησης. Πολλοί ερωτηθέντες τόνισαν τη σημασία των πολύγλωσσων υπηρεσιών που αντικατοπτρίζουν την ποικιλόμορφη κληρονομιά του έθνους μας και προωθούν τις διασυνοριακές διασυνδέσεις. Με την προώθηση της πολυγλωσσίας, όχι μόνο στα επίσημα έγγραφα αλλά και στην καθημερινή επικοινωνία, η Κύπρος μπορεί πραγματικά να εδραιώσει τη θέση της ως γέφυρα μεταξύ των ηπείρων.
Εκπαίδευση και συνεχής μάθηση: Ένα ολοκληρωμένο εκπαιδευτικό σύστημα, το οποίο ανταποκρίνεται στα παγκόσμια πρότυπα και δίνει προτεραιότητα στην ολιστική ανάπτυξη των μαθητών, θεωρήθηκε απαραίτητο. Παράλληλα με τα βασικά ακαδημαϊκά προγράμματα σπουδών, τονίστηκε επίσης η σημασία των εξωσχολικών δραστηριοτήτων και της πραγματικής εφαρμογής των εννοιών που διδάσκονται, αντανακλώντας ένα κοινό όραμα για ένα εκπαιδευτικό σύστημα που προετοιμάζει πραγματικά τους μαθητές για τις προκλήσεις του σύγχρονου κόσμου.
Ανοικτός διάλογος και συνεργατική διακυβέρνηση: Η συντριπτική πλειοψηφία των συμμετεχόντων στον διάλογο στο LinkedIn υπογράμμισε τη σημασία των ανοικτών συζητήσεων. Η αληθινή διακυβέρνηση δεν αφορά μόνο τις αποφάσεις αλλά και τις συνεργατικές διαδικασίες. Πολλοί από τους ερωτηθέντες εξέφρασαν την επιθυμία για πλατφόρμες όπου θα μπορούν να εκφράζουν τακτικά τις ανησυχίες τους, υποδηλώνοντας μια πιο περιεκτική προσέγγιση στη λήψη αποφάσεων που υπόσχεται ένα μέλλον που συνδημιουργείται από τους ανθρώπους του.
Αυτός ο ψηφιακός διάλογος ξεπέρασε την απλή συζήτηση- ήταν μια απόδειξη των δυνατοτήτων της Κύπρου και της συλλογικής βούλησης για την επίτευξή τους. Το αν οι πολιτικοί έχουν την αποφασιστικότητα να σχεδιάσουν μακροπρόθεσμα αντί να ικανοποιούν βραχυπρόθεσμα παράπονα που κατευνάζουν τους ψηφοφόρους, μένει να το δούμε.
*Διευθύνοντος Συμβούλου της Ask WiRE
Του Γιώργου Μουσκίδη*
Προς αποφυγή παρεξηγήσεων, υπάρχει σήμερα σχετική νομοθεσία για τις κοινόκτητες οικοδομές η οποία όμως παρουσιάζει σημαντικές ελλείψεις.
Πρώτο πρόβλημα: σήμερα υπάρχει δυσκολία στην είσπραξη κοινοχρήστων από κακούς ιδιοκτήτες. Για να εισπράξεις πρέπει να διεκδικήσεις μέσω δικαστηρίου, με αστική αγωγή, η οποία είναι μια χρονοβόρα και πολυέξοδη διαδικασία, για την Διαχειριστική Επιτροπή, (Δ.Ε.).
Με το νέο νομοσχέδιο, το οποίο θα συζητηθεί στην Βουλή σύντομα, μπορεί η ΔΕ να επιβάλλει πρόστιμο σε ιδιοκτήτη που οφείλει κοινόχρηστα. Η νέα Υπηρεσία που θα δημιουργηθεί σε επίπεδο των οικείων δήμων (η Υπηρεσία) μπορεί να επιβάλλει διοικητικό πρόστιμο σε κάποιον ιδιοκτήτη. Η Υπηρεσία μπορεί να ενάγει σήμερα κάποιον κακοπληρωτή με αστική ή ποινική υπόθεση. Για να μπορεί ο κακοπληρωτής να τύχει υπεράσπισης στην αστική αγωγή, πρέπει πρώτα να πληρώσει τα κοινόχρηστα που οφείλει, είτε στον πρωτοκολλητή του δικαστηρίου είτε στην ΔΕ., και ακολούθως ο δικηγόρος του να παρουσιάσει υπεράσπιση.
Η Δ.Ε. θα έχει δικαίωμα να περιορίσει τα δικαιώματα του κακοπληρωτή αλλά χωρίς να του αποκόψει την πρόσβαση στο διαμέρισμα του. Αυτή η πρόνοια χρειάζεται περισσότερη επεξήγηση στον νόμο, δηλαδή τι ακριβώς μπορεί να κάνει η Δ.Ε. για να ασκήσει πίεση στον κακοπληρωτή για να πληρώσει.
Με το νέο νομοσχέδιο το Κτηματολόγιο θα απαιτεί πιστοποιητικό εξόφλησης κοινοχρήστων κατά την μεταβίβαση ακινήτου.
Ένα άλλο πρόβλημα είναι ότι τόσο στην υφιστάμενη νομοθεσία όσο και στο νομοσχέδιο, δεν υπάρχει πρόνοια που να επιβάλλει την δημιουργία πάγιου ταμείου.
Ένα μόνο μικρό ποσοστό των κτηρίων σήμερα, έχουν δημιουργήσει πάγιο ταμείο, το οποίο συγκεντρώνει κάποια ποσά τα οποία θα χρησιμοποιηθούν για τις μεγάλες επιδιορθώσεις του κτηρίου όπως είναι η μόνωση της ταράτσας, η αλλαγή του ανελκυστήρα, ο εξωραϊσμός της εισόδου και η συντήρηση (ρωγμές, μπογιάτισμα κλπ.) του εξωτερικού κελύφους του κτηρίου.
Είναι πολύ πιο ανώδυνο να υπάρχει ήδη σημαντικό ποσό στο ταμείο την ώρα των μεγάλων επιδιορθώσεων παρά να απαιτείται από τους εκάστοτε ιδιοκτήτες, η πληρωμή ενός μεγάλου ποσού σε μικρό χρονικό διάστημα, όταν προκύψει η ανάγκη.
Πιστεύουμε ότι η νέα νομοθεσία θα πρέπει να επιβάλλει την δημιουργία ενός πάγιου ταμείου.
Αλλά ποιο είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα; Ίσως η πιο μεγάλη έλλειψη του νέου νομοσχεδίου είναι ότι δεν υπάρχει απαίτηση για διαφάνεια μέσω τακτικής και σωστής πληροφόρησης προς τους ιδιοκτήτες από τις Δ.Ε. Στην υφιστάμενη νομοθεσία υπάρχει μια γενική αναφορά για τριμηνιαία πληροφόρηση ενώ στο νομοσχέδιο υπάρχει πρόνοια είτε για εξαμηνιαία είτε για ετήσια πληροφόρηση που θα γίνεται κατά την ετήσια συνέλευση των ιδιοκτητών. Αυτή η πρόνοια σίγουρα δεν είναι ικανοποιητική. Η διαφάνεια στα οικονομικά είναι απαραίτητη για να μην δημιουργούνται σκιές ότι η Διαχειριστική Επιτροπή πιθανόν να καταχράται των οικονομικών πόρων του κτηρίου και να αποφεύγονται οι πλείστες παρεξηγήσεις και προστριβές μεταξύ ιδιοκτητών.
Σήμερα, στην εποχή της πληροφόρησης, θα αναμέναμε από τις Δ.Ε. να έχουν αναρτημένη ηλεκτρονικά και σε συνεχή βάση αυτή την πληροφόρηση. Αν η συνεχής πληροφόρηση δεν είναι εφικτή τότε τουλάχιστον μια μηνιαία πληροφόρηση στη οποία να παρουσιάζονται όλες α. οι πληρωμές και εισπράξεις του μήνα, β. οι οικονομικές υποχρεώσεις της πολυκατοικίας και τα εισπρακτέα της πολυκατοικίας από τους ιδιοκτήτες, γ. προσφορές που έχουν εξασφαλιστεί για επιδιορθώσεις καθώς και λεπτομέρειες για τις αναθέσεις εργασιών σε επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών κλπ.
Το νομοσχέδιο διαφοροποιεί τους πρότυπους Κανονισμούς στον τρόπο επιμερισμού των κοινοχρήστων έτσι που μόνο το 40% των καλυμμένων βεραντών και το 20% των ακάλυπτων βεραντών θα λαμβάνονται υπόψη ως εμβαδόν της μονάδας.
Νοείται ότι συνεχίζουν οι κοινόκτητες οικοδομές να έχουν το δικαίωμα δημιουργίας των δικών τους Κανονισμών σε απόκλιση από τους πρότυπους Κανονισμούς που υπάρχουν στην νομοθεσία. Αυτό σημαίνει ότι οι ιδιοκτήτες με πλειοψηφία 75% μπορούν να διαφοροποιήσουν τις πρόνοιες των πρότυπων Κανονισμών.
Το νέο νομοσχέδιο βελτιώνει τις διαδικασίες, τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των εμπλεκόμενων ιδιοκτητών και της Δ.Ε. σε περίπτωση που μονάδα δημιουργεί πρόβλημα είτε σε άλλη μονάδα είτε στους κοινόχρηστους χώρους.
Το νομοσχέδιο αναθέτει την επιτήρηση του αρχείου των κοινόκτητων οικοδομών σε επαρχιακή υπηρεσία των δήμων αντί του Κτηματολογίου που βρίσκεται σήμερα. Η εμπλοκή του Κτηματολογίου στα προβλήματα των κοινόκτητων οικοδομών μέχρι σήμερα ήταν σχεδόν ανύπαρκτη. Ελπίζουμε ότι η νέα υπηρεσία στους δήμους θα μπορέσει να ανταπεξέλθει στην αποστολή της, έτσι ώστε τα προβλήματα, όπως ανυπαρξία Διαχειριστικής Επιτροπής, την μη έγκαιρη πληρωμή κοινόχρηστων από ιδιοκτήτες, και έγκαιρες επιδιορθώσεις, να επιλύονται σε μικρό χρονικό διάστημα.
Να τονίσουμε ότι το νομοσχέδιο επιβάλλει στις διαχειριστικές επιτροπές την εξασφάλιση πιστοποιητικού καταλληλόλητας από συμβούλους (ΜΟΤ κτιρίων ) που είναι και απαίτηση άλλης νομοθεσίας που ρυθμίζει θέματα ασφάλειας των πολίτων. Οι κοινόκτητες οικοδομές έχουν υποχρέωση να εγγράφονται στο μητρώο της Υπηρεσίας και να την ενημερώνουν ετήσια για την σύσταση της Διαχειριστικής Επιτροπής, καταβάλλοντας σχετικό τέλος (€20).
Συνοψίζοντας, το νέο νομοσχέδιο δίνει κάποιες λύσεις για το κύριο πρόβλημα της μη είσπραξης των κοινοχρήστων. Το δεύτερο κύριο πρόβλημα, αυτό της έλλειψης διαφάνειας με σωστή και έγκαιρη πληροφόρηση, δεν αντιμετωπίζεται από το νέο νομοσχέδιο και είναι κάτι που η Βουλή θα πρέπει να διορθώσει κατά την διάρκεια συζήτησης του νομοσχεδίου.
Μια τελική ανησυχία που έχουμε είναι ότι με τις αυξημένες υποχρεώσεις και ευθύνες των μελών της ΔΕ, δεν θα υπάρχει ενδιαφέρον από τους ιδιοκτήτες να συμμετέχουν στην ΔΕ. Εισήγηση μας είναι όπως όλοι οι ιδιοκτήτες να είναι μέλη στην ΔΕ δια νόμου, αλλά για πρακτικούς λόγους να διοικεί μια μικρή ομάδα ιδιοκτητών ως εκτελεστική επιτροπή της ΔΕ.
*Διευθυντής FOX Smart Estate Agency
Πρόεδρος Κυπριακού Συνδέσμου Ιδιοκτητών Ακινήτων (ΚΣΙΑ)
Του Παύλου Λοΐζου*
Μια υπενθύμιση του ρόλου της κυβέρνησης όσον αφορά την στέγαση και την παροχή πρόσβασης στην εκπαίδευση και την υγειονομική περίθαλψη: Οι κυβερνήσεις θεσπίζουν πολιτικές για την οικονομική προσιτότητα της στέγασης, προσφέροντας οικονομική βοήθεια για την στέγαση και υποστηρίζοντας την κατασκευή κατοικιών χαμηλού κόστους. Στον τομέα της εκπαίδευσης, οι κυβερνήσεις χρηματοδοτούν τα δημόσια σχολεία και πανεπιστήμια, καθιστώντας την εκπαίδευση προσβάσιμη σε όλους, και παρέχουν οικονομική βοήθεια στους φοιτητές. Επιπλέον, εφαρμόζουν συστήματα ή προγράμματα υγειονομικής περίθαλψης για να προσφέρουν προσιτές ιατρικές υπηρεσίες και ασφάλιση στους πολίτες. Εστιάζοντας σε αυτές τις βασικές πτυχές, οι κυβερνήσεις προωθούν τις ίσες ευκαιρίες και βελτιώνουν τη συνολική ευημερία των ανθρώπων τους, προωθώντας μια πιο δίκαιη και ευημερούσα κοινωνία».
Δεν υπάρχει καμία αναφορά στην αύξηση του πλούτου επαγγελματικών τάξεων, όπως των εταιρειών ανάπτυξης γης ή των κατασκευαστικών εταιρειών. Δυστυχώς, η κυβέρνηση, ενθαρρυμένη από ομάδες πίεσης (lobby groups) που αποτελούνται από εργολάβους, επενδυτές και επαγγελματίες που σχετίζονται με τον κλάδο των ακινήτων, π.χ. μεσίτες, εργολάβους, δικηγόρους, λογιστές κ.λπ. πιέζουν για λάθος πράγματα, όπως:
- Μείωση του ΦΠΑ στα κτισμένα προς ενοικίαση ακίνητα, έτσι ώστε να «ενθαρρυνθούν» να κατασκευάσουν περισσότερα ακίνητα κατοικιών για να τα εκμισθώσουν με χαμηλότερα ενοίκια. Ποιος θα εγγυηθεί ότι τα ενοίκια θα είναι χαμηλότερα; Χαμηλότερα από τι;
- Κατάργηση του ελάχιστου μεγέθους των διαμερισμάτων, έτσι ώστε να μπορούν να κατασκευάζουν/πωλούν μικρότερες μονάδες, γεγονός που τις καθιστά πιο «προσιτές» στον κόσμο. Δηλαδή, η απάντηση δεν είναι «να βγάλουμε μικρότερο κέρδος» αλλά «να φτιάξουμε μικρότερα διαμερίσματα»;
- Να τεθεί προς αξιοποίηση κρατική γη, ώστε να αυξηθεί η προσφορά κατοικιών και έτσι να αντιμετωπιστεί η ζήτηση. Σημειώνω ότι η κυβέρνηση τιμολογεί τη γη της στο «μηδέν», πράγμα που σημαίνει ότι στα χαρτιά χαρίζει κάτι που δεν αξίζει τίποτα. Γιατί η κυβέρνηση χαρίζει ένα περιουσιακό στοιχείο αντί να πιέσει τον ιδιωτικό τομέα να λύσει το πρόβλημα;
Αλλά, ας ρίξουμε μια πιο προσεκτική ματιά στην αγορά οικιστικών ακινήτων. Τα αυξανόμενα επιτόκια μειώνουν τη διάθεση για ενυπόθηκα δάνεια, και παρόλα αυτά, η ζήτηση για επενδύσεις σε οικιστικά ακίνητα συνεχίζει να αψηφά τη βαρύτητα. Φαίνεται ότι οι εξωτερικοί παράγοντες κυριαρχούν, ενώ τα θεμελιώδη στοιχεία έχουν περάσει σε δεύτερη μοίρα.
Οι κυριότεροι εξωτερικοί παράγοντες που επηρεάζουν τη ζήτηση ακινήτων στην Κύπρο είναι τρεις: Πρώτον, η μετανάστευση μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία, η οποία έφερε περίπου 30.000 άτομα υψηλής εξειδίκευσης. Δεύτερον, η οικονομική ύφεση στο Λίβανο ωθεί λιβανέζικες οικογένειες και επιχειρήσεις προς τις ηλιόλουστες ακτές μας. Και τρίτον, η πολιτική αστάθεια στο Ισραήλ οδηγεί οικογένειες και επιχειρήσεις να αναζητήσουν σταθερότητα στην Κύπρο. Αυτοί οι νεοεισερχόμενοι έχουν προκαλέσει αναταραχή στην αγορά οικιστικών ακινήτων, ιδιαίτερα στη Λεμεσό, τη Λάρνακα και την Πάφο και αναστατώνουν τα δεδομένα της αγοράς. Οι αυξανόμενες τιμές των ενοικίων και οι υψηλές αξίες των ακινήτων προσελκύουν κεφάλαια, κάνοντάς μας αισιόδοξους ότι η προσφορά ακινήτων θα αυξηθεί για να καλύψει τη ζήτηση. Όμως, οι αυξανόμενες τιμές των ακινήτων δημιουργούν αγώνα για τους ντόπιους, των οποίων οι μισθοί δεν μπορούν να συμβαδίσουν. Παρόλο που κάποιοι επωφελούνται από την εισροή κεφαλαίων, υπάρχει αναμφισβήτητη επιβάρυνση για τους λιγότερο τυχερούς.
Δυστυχώς, το κύριο πρόβλημα με αυτό που συμβαίνει δεν θα είναι η έλλειψη οικονομικής προσιτότητας, αλλά ο εξευγενισμός (gentrification: Ένας βάρβαρος εξευγενισμός με θύμα τους κατοίκους). Ο όρος αυτός περιγράφει μια διαδικασία κατά την οποία μια προηγουμένως χαμηλού εισοδήματος γειτονιά μεταμορφώνεται από την εισροή εύπορων ατόμων, οδηγώντας σε αύξηση της αξίας των ακινήτων και του κόστους ζωής, η οποία μπορεί να εκτοπίσει τους αρχικούς, συχνά λιγότερο προνομιούχους κατοίκους. Η παροχή υπηρεσιών μπορεί επίσης να επηρεαστεί. Για παράδειγμα, καταστήματα, εστιατόρια και άλλες υπηρεσίες που απευθύνονταν στον αρχικό πληθυσμό μπορεί να αντικατασταθούν από καταστήματα υψηλών προδιαγραφών που απευθύνονται στους νέους, πλουσιότερους κατοίκους, π.χ. εστιατόρια στην παραλία Lady's Mile, ιδιωτικά σχολεία κ.λπ.
Τι πρέπει να κάνει η κυβέρνηση; Ένα αυστηρό και διαφανές ρυθμιστικό πλαίσιο είναι ζωτικής σημασίας.
Η κυβέρνηση θα πρέπει να εξετάσει τα εξής:
1. Πώς μπορούμε να ξεκλειδώσουμε όλη την ανεκμετάλλευτη γη και τους ανεκμετάλλευτους συντελεστές δόμησης στις πόλεις μας; Πρέπει να αναπτύξουμε τα κέντρα των πόλεων, τα οποία διαθέτουν ήδη όλη την υποδομή και τα οποία θα δημιουργήσουν την απαραίτητη πυκνότητα ανθρώπων για να μπορέσει να λειτουργήσει το εμπόριο χωρίς να χρειάζεται ο κόσμος να μπαίνει στην πόλη με το αυτοκίνητο. Να φορολογήσουμε την αδρανή περιουσία, μεγάλο μέρος της οποίας βρίσκεται στα χέρια λίγων οικογενειών, τραπεζών, επενδυτικών ταμείων, και της Εκκλησίας.
2. Προγράμματα προσιτής στέγασης: Θα μπορούσε να περιλαμβάνει πολιτικές όπως ο έλεγχος των ενοικίων, τα κουπόνια στέγασης και η ένταξη σε πολεοδομικές ζώνες (η οποία να απαιτεί όπως ένα μέρος των νέων κατασκευών να διατίθεται για οικονομικά προσιτή στέγαση, π.χ. να δίδεται στον ΚΟΑΓ).
3. Ανάπτυξη κατοικιών χαμηλού κόστους: Η ενθάρρυνση της κατασκευής κατοικιών χαμηλού κόστους μπορεί να αυξήσει την προσφορά προσιτών κατοικιών. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει την επιδότηση της εν λόγω κατασκευής, τη μείωση των κανονιστικών εμποδίων ή την χρήση καινοτόμων μεθόδων κατασκευής για τη μείωση του κόστους.
4. Αστικός σχεδιασμός: Ο καλύτερος πολεοδομικός σχεδιασμός μπορεί να καταστήσει τις πόλεις πιο προσιτές με τη βελτίωση των δημόσιων συγκοινωνιών (ώστε να γίνουν πιο προσιτές οι πιο απομακρυσμένες και φθηνότερες περιοχές), όπως επίσης η εκ νέου οριοθέτηση περιοχών για οικιστική χρήση και ο σχεδιασμός αναπτύξεων μικτής χρήσης.
Δυστυχώς, η κυβερνητική παρέμβαση φαίνεται περιορισμένη και κάθε μακροπρόθεσμος σχεδιασμός μοιάζει ακόμα πιο μακρινός. Ευελπιστούμε ότι η επικέντρωση της κυβέρνησης δεν θα παραμείνει σε επιφανειακά ζητήματα, και ότι σημαντικά προβλήματα, όπως τα ανεκμετάλλευτα και μη φορολογημένα ακίνητα, η χαμηλή αστική πυκνότητα και τα ανεπίλυτα ζητήματα κοινωνικής ασφάλισης, δεν θα αγνοηθούν.
Την ώρα που η τρέχουσα κατάσταση στην αγορά κατοικιών της Κύπρου έχει οδηγήσει σε αύξηση των τιμών και των ενοικίων, είναι σημαντικό να το δούμε και ως μια ευκαιρία για το κράτος να αξιοποιήσει αυτές τις προκλήσεις προκειμένου να αναπτύξει βιώσιμες και μακροπρόθεσμες λύσεις.
*Διευθύνοντος Συμβούλου της Ask WiRE
Του Μαρίνου Κυναιγείρου*
Η πορεία των τιμών στην αγορά των ακινήτων της Κύπρου κινείται ανοδικά τα τελευταία χρόνια σαφώς επηρεασμένη από το κόστος των κατασκευαστικών υλικών και την αυξημένη ζήτηση. Ως εκ τούτου βλέπουμε τόσο τις τιμές των ενοικίων όσο και των πωλήσεων σπιτιών και διαμερισμάτων να αυξάνονται.
Έχουμε παρατηρήσει το τελευταίο χρονικό διάστημα ότι πολλοί ιδιοκτήτες ακινήτων, επιχειρηματίες ανάπτυξης γης, ακόμη και ιδιώτες, ζητούν αφύσικα ψηλές τιμές πώλησης και πολύ περισσότερο ενοικίασης για τα ακίνητα που διαθέτουν. Έχοντας χρόνια εμπειρίας στην κυπριακή αγορά ακινήτων είμαστε σε θέση να αντιλαμβανόμαστε πότε οι τιμές κινούνται στο πλαίσιο της λογικής, πότε συμβαδίζουν με τα δεδομένα και πότε ξεφεύγουν. Έχουμε τοποθετηθεί πολλές φορές στο παρελθόν για το ζήτημα της αυξημένης ζήτησης και της μειωμένης προσφοράς ακινήτων, όμως τη δεδομένη χρονική περίοδο υπάρχουν τιμές, οι οποίες δεν ανταποκρίνονται στα παραδοσιακά και λογικά δεδομένα της κυπριακής αγοράς ακινήτων.
Ενδεικτικά είναι τα στοιχεία της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, που αφορούν στο πρώτο τρίμηνο του 2023. Ο Δείκτης Τιμών Κατοικιών παρουσιάζει αύξηση 7,7% σε σύγκριση με το αντίστοιχο τρίμηνο του περασμένου χρόνου. Ειδικότερα οι τιμές των οικιών είναι αυξημένες κατά 6,6% σε ετήσια βάση και των διαμερισμάτων κατά 8,4%. Οι αυξήσεις αυτές δεν είναι αμελητέες αν αναλογιστούμε για παράδειγμα ότι ένα διαμέρισμα των €150.000 το πρώτο τρίμηνο του 2022, πωλείται σήμερα στις €163.000 περίπου και αντίστοιχα μια οικία των €250.000 στις €265.000 περίπου.
Το όλο θέμα σαφώς και πρέπει να προβληματίσει καθώς οι δυνατότητες των νοικοκυριών να ανταπεξέλθουν οικονομικά στην αγορά σπιτιών ή διαμερισμάτων είναι ακόμη πιο περιορισμένες λόγω των αυξημένων δανειστικών επιτοκίων. Ταυτόχρονα η γενικότερη ακρίβεια φθείρει τα εισοδήματα των νοικοκυριών που ενοικιάζουν με αποτέλεσμα οι όποιες νέες αυξήσεις για στέγαση να δημιουργούν σημαντικά προβλήματα στους ενοικιαστές.
Οι κτηματομεσίτες, που πάντα βρίσκονται ανάμεσα σε πωλητές κι αγοραστές ή ενοικιαστές είναι αυτοί που δέχονται τα σφοδρά παράπονα των ενδιαφερομένων για τις τιμές που τους προτείνονται. Τους τελευταίους μήνες πολλοί συνάδελφοι γίνονται δέκτες επικριτικών σχολίων από ενδιαφερόμενους αγοραστές/ενοικιαστές. Είναι σημαντικό ως εκ τούτου να γνωρίζει ο κόσμος ότι οι κτηματομεσίτες δεν καθορίζουν την τιμή πώλησης ή ενοικίασης διαμερισμάτων και οικιών. Ως Συμβούλιο Εγγραφής Κτηματομεσιτών θα εντείνουμε το επόμενο διάστημα την προσπάθειά μας για να γίνει αντιληπτός αυτός ο διαχωρισμός ρόλων στην αγορά ακινήτων. Ταυτόχρονα όμως, οι υπέρμετρες αυξήσεις τιμών είναι ένα τεράστιο κεφάλαιο, το οποίο δεν μπορεί και δεν πρέπει να αφεθεί στην τύχη γιατί θα είναι επιζήμιες για το σύνολο του τομέα και της οικονομίας ευρύτερα.
*MRICS, Πρόεδρος Συμβουλίου Εγγραφής Κτηματομεσιτών
Του Δρ. Γεώργιου Μούντη*
Η κυπριακή αγορά ακινήτων γνώρισε σημαντικές εξελίξεις τα τελευταία χρόνια, με τα διαθέσιμα στοιχεία να καταδεικνύουν ότι έχει καταστεί ένας ελκυστικός κλάδος τόσο για τους επενδυτές όσο και για ιδιώτες ιδιοκτήτες ακινήτων.
Με ρεκόρ πωλήσεων των τελευταίων χρόνων, τόσο σε αριθμό, όσο και σε αξία έκλεισε το 2022 για τον τομέα των ακινήτων. Ειδικότερα, όπως καταδεικνύουν τα στοιχεία του Τμήματος Κτηματολογίου, κατά το 2022 έγιναν πάνω από 20 χιλιάδες πωλήσεις αξίας €4 δισ. Με τους ίδιους ρυθμούς κινήθηκαν και το 1ο και 2ο τρίμηνο του 2023 με τους όγκους των πράξεων να είναι στα ίδια περίπου επίπεδα με το αντίστοιχα τρίμηνα του 2022.
Καθώς η αγορά εξελίσσεται και γίνεται πιο περίπλοκη, η αξιοποίηση συναφών επαγγελματικών υπηρεσιών έχει γίνει πιο σημαντική από ποτέ άλλοτε. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι οι επενδυτές, τόσο ξένοι όσο και ντόπιοι, επιθυμούν να εκμεταλλευτούν την ευκαιρία που προσφέρει η αγορά ακινήτων στην Κύπρο. Ωστόσο, η διαδικασία αγοράς, πώλησης ή ενοικίασης ακινήτων και μετέπειτα η αξιοποίηση τους μπορεί να είναι σύνθετη και να απαιτεί εξειδικευμένες γνώσεις και εμπειρία στον τομέα. Από την παροχή συμβουλών ανάπτυξης έως τη διαχείριση ακινήτων, μια σειρά από εξειδικευμένες υπηρεσίες είναι καθοριστικής σημασίας για τη διασφάλιση της επιτυχίας, τον μετριασμό των κινδύνων και τη βελτιστοποίηση των αποδόσεων σ’ αυτό το δυναμικό τοπίο.
Η μεταβαλλόμενη δυναμική της κυπριακής αγοράς ακινήτων απαιτεί εξειδικευμένη καθοδήγηση σε κάθε στάδιο. Πληροφορίες και δεδομένα για τις τάσεις της αγοράς, την σκοπιμότητα του κάθε έργου και την αξιολόγηση κινδύνου, δεν είναι απλώς υποβοηθητικές πλέον αλλά απαραίτητες. Όταν μάλιστα η τεχνογνωσία συνδυάζεται με την πολύχρονη εμπειρία, τότε η λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων, η βελτιστοποίηση των διαδικασιών σχεδιασμού και κατασκευής και η ευθυγράμμιση των έργων με τις απαιτήσεις της αγοράς, έχουν ως αποτέλεσμα τη σημαντική βελτίωση των πιθανοτήτων επιτυχίας της κάθε επένδυσης σε ακίνητα.
Σε μια αγορά γεμάτη ευκαιρίες, αλλά και εγγενείς κινδύνους, οι επενδυτικές συμβουλευτικές υπηρεσίες είναι απαραίτητες. Τα κυπριακά ακίνητα παρουσιάζουν ένα ευρύ φάσμα επενδυτικών επιλογών που σχετίζονται με οικιστικά, εμπορικά και τουριστικά ακίνητα. Οι εξειδικευμένοι επενδυτικοί σύμβουλοι βοηθούν τους επενδυτές στον εντοπισμό κερδοφόρων ευκαιριών, στην αξιολόγηση του προφίλ κινδύνου και στην ανάπτυξη προσαρμοσμένων επενδυτικών στρατηγικών. Για παράδειγμα, μία ολοκληρωμένη ανάλυση αγοράς και μία εμπεριστατωμένη έρευνα δέουσας επιμέλειας μετριάζουν τους κινδύνους, βελτιστοποιούν τις αποδόσεις και διασφαλίζουν βιώσιμη ανάπτυξη σε μια ταχέως μεταβαλλόμενη αγορά.
Την ίδια ώρα, καθώς η κυπριακή αγορά ακινήτων επεκτείνεται, ειδικά τα τελευταία χρόνια με την κάθοδο πολλών διεθνών εταιρειών και των υπαλλήλων τους, η μίσθωση ακινήτων για οικιστικούς ή εμπορικούς σκοπούς γίνεται όλο και πιο διαδεδομένη. Οι συμβουλευτικές υπηρεσίες μίσθωσης διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο στη διασφάλιση ευνοϊκών όρων μίσθωσης, στη διεξαγωγή ανάλυσης αγοράς και στη διαπραγμάτευση συμφωνιών που μεγιστοποιούν τις αποδόσεις τόσο για τους ιδιοκτήτες όσο και για τους ενοικιαστές. Γι’ αυτό και είναι σημαντική η αξιοποίηση επαγγελματιών με εις βάθος γνώση των τοπικών κανονισμών και των τάσεων της αγοράς οι οποίοι θα καθοδηγούν τους πελάτες στη διαδικασία μίσθωσης, ενισχύοντας αμοιβαία επωφελείς σχέσεις και μετριάζοντας πιθανές διαφορές.
Έμφαση στη διαχείριση
Με την αστικοποίηση και την ανάπτυξη των υποδομών, ο αποτελεσματικός σχεδιασμός και η διαχείριση ακινήτων έχουν μετατραπεί σε βασικούς παράγοντες για την απελευθέρωση της πλήρους δυναμικής της κυπριακής ακίνητης περιουσίας. Βέβαια, αν και η κυβερνητική πολιτική επί του θέματος ήταν πιο ξεκάθαρη και πιο καινοτόμα, θα ήταν ιδιαίτερα χρήσιμο. Και σ’ αυτό το ζήτημα, οι επαγγελματικές υπηρεσίες είναι καθοριστικής σημασίας καθώς μπορεί να περιλαμβάνουν πολεοδομικό σχεδιασμό, κανονισμούς χωροταξίας, εκτιμήσεις περιβαλλοντικών επιπτώσεων και συντήρηση ακινήτων. Με τη συμβολή ειδικών κατά τον σχεδιασμό και τη διαχείριση ακινήτων, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να πλοηγηθούν σε περίπλοκους κανονισμούς, να βελτιστοποιήσουν την χρήση γης και να εξασφαλίσουν βιώσιμη ανάπτυξη διατηρώντας παράλληλα τη φυσική και πολιτιστική κληρονομιά του νησιού.
Η σημασία των δεδομένων και η ορθή χρήση τους
Σε μια εποχή που καθοδηγείται από δεδομένα (Data is the new King), ο ρόλος της ανάλυσης και της έρευνας είναι κυριολεκτικά το Άλφα και το Ωμέγα πριν τη λήψη της όποιας σχετικής απόφασης. Τα δεδομένα παρέχουν πολύτιμες πληροφορίες για την αγορά, σημεία αναφοράς για την απόδοση και προγνωστικά αναλυτικά στοιχεία που βοηθούν στη λήψη στρατηγικών αποφάσεων. Οι επαγγελματίες αναλυτές ακινήτων αξιοποιούν προηγμένες τεχνικές μοντελοποίησης και προσεγγίσεις που βασίζονται σε δεδομένα για να εντοπίσουν τις αναδυόμενες τάσεις, τις ευκαιρίες της αγοράς και τους πιθανούς κινδύνους, δίνοντας τη δυνατότητα στους ενδιαφερόμενους να κάνουν ενημερωμένες επιλογές σε ένα ολοένα και πιο ανταγωνιστικό τοπίο. Το τμήμα αναλύσεων δεδομένων ακινήτων της Delfi Partners & Company είναι σε θέση να βοηθήσει τους επαγγελματίες και τους επενδυτές να κατανοήσουν την αγορά και να λάβουν ενημερωμένες αποφάσεις μέσα από την 1. Αξιολόγηση τιμών ακινήτων, 2. Κατανόηση της ζήτησης και προσφοράς, 3. Ανάλυση απόδοσης επενδύσεων και 4. Ανάλυση της γεωγραφικής τοποθεσίας.
Στο ίδιο πλαίσιο, πλέον οι συναλλαγές για ακίνητα έχουν γίνει πολύ πιο περίπλοκες, περιέχοντας νομικές πολυπλοκότητες και τεχνικούς οικονομικούς όρους. Οι επαγγελματίες διαχειριστές συναλλαγών παρέχουν υποστήριξη από άκρο σε άκρο, συντονίζοντας όλες τις πτυχές της διαδικασίας απόκτησης ή διάθεσης ακινήτου, των πωλήσεων και των μισθώσεων. Από τη δέουσα επιμέλεια και τις διαπραγματεύσεις συμβάσεων έως τη νομική τεκμηρίωση και τις διαδικασίες κλεισίματος, η τεχνογνωσία τους διασφαλίζει ομαλές και αποτελεσματικές συναλλαγές, προστατεύοντας τα συμφέροντα όλων των εμπλεκόμενων μερών.
Οι προαναφερόμενες εξειδικευμένες υπηρεσίες παρέχουν την τεχνογνωσία, τις γνώσεις της αγοράς και τις στρατηγικές μετριασμού του κινδύνου που απαιτούνται για την αποτελεσματική πλοήγηση στην αγορά, τη βελτιστοποίηση των αποδόσεων και τη δημιουργία ενός βιώσιμου χαρτοφυλακίου ακινήτων. Καθώς το τοπίο στην κυπριακή αγορά ακινήτων συνεχίζει να εξελίσσεται, ο ανεκτίμητος ρόλος των επαγγελματικών υπηρεσιών δεν μπορεί να αγνοηθεί, αφού αναντίλεκτα μπορεί να συμβάλει στη βιώσιμη ανάπτυξη και την μακροχρόνια επιτυχία αυτού του τόσο σημαντικού τομέα για την οικονομία.
*Managing Partner της Delfi Partners & Company