Του Πάνου Λοΐζου Παρρά*

Τα ακριβά ενοίκια δεν είναι μια αφηρημένη έννοια αλλά υφίστανται όταν η μηνιαία δαπάνη για ενοίκιο καταλαμβάνει με¬γάλο μέρος του μηνιαίου μας εισοδήματος. Αν πάρουμε ως παράδειγμα τον μισθό με τον οποίο αμείβεται η πλειοψηφία του εργατικού δυναμικού (δηλ. 800-1.300 ευρώ μεικτά) το ενοίκιο για ένα μονάρι στη Λεμεσό κυμαίνεται στο 78%-55% του καθαρού εισοδήματος αντίστοιχα. Αυτό συρρικνώνει δραματικά την αγοραστική δύναμη των εισοδημάτων μας. Διεθνώς, η δαπάνη ενοικίου θεωρείται σε κανονικά επίπεδα όταν δεν ξεπερνά το 25% των καθαρών εισοδημάτων.

Σε μια προσπάθεια να βγει η χώρα από τη βαθιά άφεση του 2013, η κυβέρνηση προχώρησε στο μέτρο για την κατ’ εξαίρεση πολιτογράφηση επενδυτών, με το οποίο όποιος προβαίνει σε μεγάλη επένδυση στη χώρα (αρχικά ήταν 5,5 εκατ. κι έπειτα 2,5 εκατ.), του παραχωρείται η κυπριακή υπηκοότητα. Η κυβέρνηση όμως δεν έμεινε εδώ, αλλά έστρεψε το ενδιαφέρον των επενδυτών προς την ακίνητη περιουσία και μάλιστα σε ακίνητα πολυτελείας. Αυτό είχε ως συνέπεια να επαναδραστηριοποιηθεί μεν ο κλάδος των κατασκευών και της μεταποίησης αλλά την ίδια ώρα η πλειοψηφία των κατασκευαστικών επιχειρήσεων στράφηκαν προς την ικανοποίηση της εξωτερικής ζήτησης για διαμερίσματα πολυτελείας των οποίων η τιμή πώλησης, λόγω του μέτρου πολιτογράφησης, συνήθως ξεπερνά τα 2 εκατ. Τιμές απαγορευτικές για μικρομεσαία πορτοφόλια.

Την ίδια ώρα, η επαναδραστηριοποίηση του κλάδου των κατασκευών και μεταποίησης δημιούργησε νέα αυξημένη ζήτηση για σπίτια/διαμερίσματα με χαμηλά ενοίκια, τα οποία απαιτούνται για να στεγάσουν τους εργάτες από Τρίτες Χώρες που φτάνουν για εργοδότηση στους κλάδους αυτούς, αλλά και στον τουρισμό που βρίσκεται σε άνθηση. (Σημειώστε ότι η αύξηση των αστέγων αφορά κυρίως αυτούς τους οικονομικούς μετανάστες.) Παράλληλα, η ζήτηση για ενοικίαση ενισχύεται κι από τα μονομελή νοικοκυριά ή μονογονεϊκές οικογένειες και νεαρά ζευγάρια, τα οποία αδυνατούν να αγοράσουν οικόπεδα και να κτίσουν το δικό τους σπίτι όπως έπραξαν οι παλαιότερες γενιές καθώς οι τιμές είναι απλησίαστες.

Φαντάζομαι πως κανείς δεν αρνείται την ανάπτυξη και την ενίσχυση της απασχόλησης σε κάθε κλάδο. Το στοίχημα όμως είναι να επιτευχθεί ανάπτυξη η οποία θα μεταφράζεται άμεσα σε ευημερία των πολιτών κι όχι το ανάποδο, να τους ρίχνει δηλαδή κατακόρυφα το επίπεδο διαβίωσης (βλέπε αγοραστική δύναμη).

Λόγω στα πιο πάνω, συμβαίνει το εξής παράδοξο, κυρίως στη Λεμεσό. Ενώ υπάρχει τεράστια ζήτηση για διαμερίσματα σε προσιτή τιμή αγοράς και ενοικίασης, υπάρχει υπερπροσφορά σε διαμερίσματα πολυτελείας σε τιμές άνω των 2 εκατ., τα οποία συνήθως δεν διατίθενται προς ενοικίαση. Δεν θα μπω σε ανάλυση των οικονομικών κινδύνων που προκύπτουν από τα πιο πάνω, το έχω πράξει σε προηγούμενα άρθρα, το έχουν εξαντλήσει ΕΚΤ, ΔΝΤ και πρώην μέλη του Δημοσιονομικού Συμβουλίου. Θα σταθώ μόνο σε προτεινόμενα μέτρα για αντιμετώπιση ή άμβλυνση του ζητήματος των ενοικίων. Η λίστα είναι ενδεικτική και με περιορισμένη ανάλυση για τους σκοπούς του παρόντος άρθρου:

• • Μίσθωση/εξαγορά ημιτελών πολυκατοικιών που ελέω κρίσης εγκαταλείφθηκαν. Το κράτος στο πλαίσιο της κοινωνικής πολιτικής του θα ολοκληρώσει τα έργα αυτά με οικονομικό προϋπολογισμό ώστε να παρέχει άμεση στέγαση σε άστεγους ή άπορες οικογένειες - χωρίς να τους παραχωρείται η ιδιοκτησία του ακινήτου. Το μέτρο αυτό δύναται να επιλύσει οριστικά το πρόβλημα στέγασης για μικρής κλίμακας νοικοκυριά τα οποία ήδη οι κοινωνικές υπηρεσίες του κράτους συντηρούν ή θα έπρεπε να συντηρούν. Το μέτρο φέρει και περιβαλλοντική χροιά καθώς οι εγκαταλελειμμένοι αυτοί χώροι είναι τεράστιες εστίες κινδύνων/μόλυνσης.
• • Άμεση και υψηλή φορολόγηση των άδειων διαμερισμάτων/οικιών που οι ιδιοκτήτες τους δεν ενδιαφέρονται να τα ενοικιάσουν/εκμεταλλευτοϋν. Επαναφορά δηλαδή του φόρου ακίνητης ιδιοκτησίας σε διαφορετική παραλλαγή και με ξεκάθαρους στόχους αύξησης της προσφοράς για κατοικίες. Είναι μεγάλος ο αριθμός των διαμερισμάτων των οποίων οι ιδιοκτήτες απέκτησαν υπηκοότητα αλλά σήμερα δεν ενδιαφέρονται να παραχωρήσουν προς ενοικίαση.
• • Παροχή φορολογικών κινήτρων ώστε οι κατασκευαστικές εταιρείες να στραφούν προς αναπτύξεις προσιτές προς το ευρύ κοινό, συνδυαστικά με κίνητρα για διάθεσή τους προς μίσθωση.
• • Κίνητρα και δανειοδοτήσεις μέσω του Οργανισμού Χρηματοδότησης Στέγης (ή άλλων πιστωτικών ιδρυμάτων) για αγορά/ανέγερση νέας κατοικίας από νεαρά ζευγάρια/μονομελή νοικοκυριά/μονογονεϊκές οικογένειες.
• • Κατάργηση ή τροποποίηση του μέτρου για κατ' εξαίρεση παραχώρηση διαβατηρίων. Το μέτρο έχει πετύχει τον στόχο του 2013, αλλά σήμερα δημιουργεί περισσότερα προβλήματα απ’ όσα καλείται να αντιμετωπίσει. Π.χ. Να αυξηθεί το όριο επένδυσης στα 5,5 εκατ. ή υποχρέωση επένδυσης στην πραγματική οικονομία συνδυαστικά με ακίνητες αναπτύξεις, όχι όμως εξ ολοκλήρου σε ακίνητα.

* Οικονομολόγος

Του Θέμη Πολυβίου

Ως γνωστόν, το σχέδιο πολιτογραφήσεων της Κύπρου τελεί υπό αυστηρή κριτική τόσο από την Ε. Ένωση, όσο και από χώρες που μας ανταγωνίζονται στη χορήγηση υπηκοοτήτων. Το βασικό επιχείρημα της κριτικής είναι ότι το κυπριακό σύστημα πολιτογραφήσεων είναι πολύ "χαλαρό" και εύκολα κάποιος ξένος αιτητής εξασφαλίζει την κυπριακή υπηκοότητα και άρα τα πολλά προνόμια που έχουν οι ευρωπαίοι πολίτες.

Για αντιμετώπιση αυτής της κριτικής, αλλά και της δημόσιας επίκρισης κατά της χώρας μας, το Υπουργείο Εσωτερικών προχώρησε στην προκήρυξη διαγωνισμού "για την ανάθεση σε εξειδικευμένους οίκους της διεξαγωγής ενισχυμένου ελέγχου δέουσας επιμέλειας σε επενδυτές που αιτούνται τη χορήγηση κυπριακής υπηκοότητας στα πλαίσια του κυπριακού επενδυτικού προγράμματος".

Η πρωτοβουλία αυτή της Κύπρου στοχεύει αφ’ ενός στο να διασκεδάσει τις αρνητικές κριτικές και αφ’ ετέρου στο να βάλει περισσότερη τάξη στη διαδικασία χορήγησης υπηκοοτήτων.

Την ίδια ώρα, η Ε. Ένωση, επειδή παρατηρούνται και σ΄ άλλες χώρες μέλη της παρόμοια προβλήματα, άρχισε να μελετά τον καταρτισμό ενός νέου συστήματος πολιτογραφήσεων, το οποίο στοχεύει να είναι ενιαίο για όλες τις χώρες – μέλη της. Και αυτό για να μην υπάρχουν διαφορετικές διαδικασίες σε κάθε κράτος – μέλος και να προκαλούνται αντιπαραθέσεις.

Όλες αυτές οι εξελίξεις, μπορεί να δημιουργούν κάποια προβλήματα στην Κύπρο με την έννοια ότι ενδέχεται να χάσουμε κάποιους ξένους επενδυτές (κυρίως στον τομέα των ακινήτων), όμως από την άλλη προσφέρουν την ευκαιρία για να αναπροσαρμόσουμε σωστά το πλαίσιο πολιτογραφήσεων μας για να καλύψουμε κι΄ άλλες ανάγκες.

Εδώ, αξίζει να σημειωθεί ότι κατά την περίοδο 2014-2017 παραχωρήθηκαν από την Κύπρο 2956 υπηκοότητες σε ξένους επενδυτές και μέλη των οικογενειών τους.

Στα πλαίσια αυτά, λοιπόν, πιστεύουμε ότι οι αλλαγές στο σχέδιο πολιτογραφήσεων πέραν της εναρμόνισης με τις απαιτήσεις της Ε. Ένωσης, θα πρέπει να αφορούν και ειδικές περιπτώσεις που σχετίζονται με την Κύπρο.

Τέτοιες περιπτώσεις είναι η χορήγηση κινήτρων σε επενδυτές που ενδιαφέρονται να επενδύσουν σε ακίνητα της Λευκωσίας. Η πρωτεύουσα σήμερα αλλάζει πρόσωπο, αποκτά νέα, σύγχρονη και μοντέρνα όψη και μπορεί να προσελκύσει επενδυτικό ενδιαφέρον από ξένους.

Όμως, για να γίνει αυτό, απαιτούνται κίνητρα, παρόμοια μ΄ αυτά που χορηγήθηκαν για τη Λεμεσό και την Πάφο.

Μια τέτοια εξέλιξη, θα βοηθήσει την πρωτεύουσα να αναπτυχθεί σε επιχειρηματικό κέντρο, κάτι που αποτελεί πάγιο στόχο τόσο του Δήμου Λευκωσίας, όσο και αναπτυξιακών φορέων της πόλης (Επιμελητήρια κλπ). Η Λευκωσία, με τον βόρειο πνεύμονα της νεκρό, λόγω της τουρκικής κατοχής, μπορεί να αποκτήσει μια νέα διάσταση, αν όλοι συμβάλουμε στην αξιοποίηση των συγκριτικών πλεονεκτημάτων της.

Σήμερα, που προωθούνται πολλά δημόσια και ιδιωτικά έργα ανάπτυξης, είναι η ώρα να ενισχύσουμε τη Λευκωσία και να της δώσουμε τα εφόδια που χρειάζεται για να εξελιχθεί σε επιχειρηματικό, εκπαιδευτικό και ιατρικό κέντρο, όχι μόνο της Κύπρου, αλλά της ευρύτερης περιοχής μας.

Η αναθεώρηση, λοιπόν, του  συστήματος και των διαδικασιών πολιτογραφήσεων πρέπει να καλύψει με επάρκεια και τη Λευκωσία, ώστε να σταματήσει να είναι ο φτωχός συγγενής της ανάπτυξης. 

Η διεύρυνση των κινήτρων δεν θα λειτουργήσει μόνο υπέρ της Λευκωσίας, αλλά και στην προσέλκυση περισσότερων επενδυτών, γεγονός που ικανοποιεί ακόμα ένα στόχο μας, που είναι η προσέλκυση ξένων επενδύσεων.

Με στοχευμένες και μελετημένες κινήσεις μπορούμε να πετύχουμε πολλαπλούς στόχους, που εξυπηρετούν την οικονομία και τον τόπο μας. Απο εμάς εξαρτάται, λοιπόν, η επιλογή σύνθετων μεθόδων για να διευρύνουμε την ανάπτυξη και την πρόοδο της χώρας μας.

Του Αλέκου Βιλάνου*

Με την πορεία “μετάλλαξης” της, η Λεμεσός αποτελεί σήμερα την πρώτη επιλογή ανάπτυξης επιχειρήσεων, εγκατάστασης και όχι μόνο, ενώ αν ανατρέξουμε στην ιστορία της πόλης, θα διαπιστώσουμε ότι η κατάκτηση των σκήπτρων σε διάφορους σημαντικούς τομείς, δεν είναι καθόλου τυχαία όπως οι περισσότεροι Λεμεσιανοί υπερηφανεύονται.

Οι πρωτιές της Λεμεσού κατακτήθηκαν αιώνες πριν, με πολλά επιτεύγματα των Λεμεσιανών όπως η πρώτη πόλη σε ηλεκτροδότηση, σε ίδρυση τράπεζας, το πρώτο εμπορικό λιμάνι, πρώτη στον αθλητισμό και στη διασκέδαση (με διάφορες εκδηλώσεις που χρονολογούνται) και πολλά άλλα. Θεωρώ ότι όλα αυτά στο τούνελ της ιστορίας μόνο συγκυρίες δεν ήταν, όπως επίσης τυχαίο δεν είναι ότι διεθνής οίκος την κατατάσσει σήμερα στις 100 καλύτερες πόλεις του κόσμου για να ζεις.

Εμπόριο και επιχειρηματικότητα

Η Λεμεσός αναπτύσσεται παράλληλα με την επιχειρηματική δραστηριότητα που φιλοξενεί. Η γη της, τα μεγαλεπήβολα έργα, το λιμάνι, η παράδοση στη βιομηχανία, το εμπόριο, τον τουρισμό και σε συνδυασμό σήμερα με τις εταιρείες προσφοράς διάφορων υπηρεσιών και της ραγδαίας ανάπτυξης γης, την κατατάσσουν ψηλά στις προτιμήσεις μεγάλων επιχειρήσεων της Κύπρου και του εξωτερικού.

Αναμφίβολα μπορεί να θεωρηθεί ως το εμπορικό κέντρο υπηρεσιών ολόκληρης της νήσου. Η ραγδαία ποιοτική ανάπτυξη υποδομών του τουρισμού στην πόλη τις τελευταίες δεκαετίες, σε συνδυασμό με τα πλησιέστερα κύρια τουριστικά θέρετρα του νησιού και με μια πληθώρα πράσινων παραλιών και πολυτελών ξενοδοχείων, μετατράπηκε σε σημαντικό ποιοτικό τουριστικό κέντρο, ενώ παράλληλα, αναπτύχθηκε ως το σημαντικότερο λιμάνι της Κύπρου το οποίο διαχειρίζεται το μεγαλύτερο αριθμό επιβατών και εμπορευμάτων.

Σήμερα, η Λεμεσός έχει καταστεί το μεγαλύτερο κέντρο ναυτιλιακής διαχείρισης πλοίων τρίτου μέρους στην Ευρώπη.

Παράδοση - Πολιτισμός

Γνωστή για την πλούσια και μακρά πολιτιστική της παράδοση, η Λεμεσός είναι ο ομφαλός διάφορων μεγάλων ποιοτικών εκδηλώσεων αλλά και δραστηριοτήτων, που αναδεικνύουν τη κουλτούρα και τον πολιτισμό των κατοίκων της. Δύο από τα παλαιότερα φεστιβάλ (εορτές) της Κύπρου, το καρναβάλι και η Γιορτή του Κρασιού διοργανώνονται στην πόλη μας, ενώ τα δύο ανακαινισμένα μεγάλα θέατρα που διαθέτει, το Παττίχειο Δημοτικό Θέατρο και το Θέατρο Ριάλτο, φιλοξενούν θεατρικές παραστάσεις, μιούζικαλ, μπαλέτα κ.λ.π, προσελκύοντας χιλιάδες ντόπιους και ξένους επισκέπτες.

Επίσης, το αρχαίο θέατρο του Κουρίου, το καμάρι της πόλης που αγναντεύει τη Μεσόγειο και χρησιμοποιείται κατά τους καλοκαιρινούς κυρίως μήνες, ως πολιτιστικό κέντρο της Λεμεσού, φιλοξενεί θεατρικές και μουσικές εκδηλώσεις. Επίσης δεν είναι τυχαίο που διαθέτει τις πιο πολλές σχολές χορού με μεγάλη διαφορά από τις άλλες πόλεις. Αν προσέξετε με τα πιο πάνω δεδομένα που εμβολιάζουν το DNA των Λεμεσιανών, σήμερα οι περισσότεροι ηθοποιοί που μας χαρίζουν απλόχερα χαρές και γέλιο στην τηλεόραση και αλλού κατάγονται ή κατοικούν στη Λεμεσό.

Διασκέδαση

Το κοσμοπολίτικο σκηνικό της Λεμεσού, την έχει καθιερώσει και όχι άδικα, ως την πόλη του γλεντιού και της διασκέδασης, γεγονός που είναι παραδεκτό και αδιαμφισβήτητο από τους πολίτες των άλλων πόλεων του νησιού. Οι πάμπολλες επιλογές που υπάρχουν, από το ένα άκρο της πόλης μέχρι το άλλο, ικανοποιούν όλα τα απαιτητικά γούστα καθιστώντας τις νύχτες της ξεχωριστές για αυτό κατέχει και το σλόγκαν ότι η Λεμεσός ποτέ δεν κοιμάται. Καθόλου τυχαίο δεν ήταν επίσης, που βασιλιάδες γειτονικών χωρών την επισκέπτονταν συχνά για τις διακοπές τους.

Η πόλη με τον διαφορετικό χαρακτήρα

Η μεσογειακή ταυτότητα της πόλης αδιαμφισβήτητα επαναπροσδιορίστηκε με τον εμβολιασμό διαφόρων κατασκευαστικών ποιοτικών έργων όπως η Ακτή Ολυμπίων και η συντήρηση και εξωραϊσμός του παλιού Λιμανιού και του Κάστρου, που σε συνδυασμό με τη μαρίνα Λεμεσού και τους πύργους (ελπίζω να μην υπάρξει κατάχρηση), έδωσε στο παραλιακό μέτωπο της Λεμεσού άλλη διάσταση και χαρακτήρα μιας κοσμοπολίτικης πόλης.

Επίσης, η ανάπλαση του ιστορικού κέντρου και της Πλατείας Ηρώων, η διαμόρφωση του Ποταμού Γαρύλλη σε γραμμικό πάρκο, η πλήρης αναμόρφωση της επίχωσης σε παραθαλάσσιο πολυλειτουργικό πάρκο, η αναβάθμιση του Ζωολογικού Κήπου, το Εθνικό Πάρκο της Αγίας Φύλαξης που είναι ο μεγαλύτερος πνεύμονας πράσινου της πόλης, αλλά και η συνολική δράση για εξωραϊσμό των συνοικιών δικαιώνει νομίζω τον χαρακτηρισμό της Λεμεσού ως η ωραιότερη πόλη της Κύπρου.

Ως Λεμεσιανοί είμαστε περήφανοι για την ζωντάνια, τη φιλοξενία, την εργατικότητα που διαθέτουμε ως επίσης και την εμπροσθοφυλακή μας το  έμψυχο  δυναμικό που κατά καιρούς και μέχρι σήμερα διοίκησε την πόλη  πάντα είναι σε εγρήγορση και με σωστό προγραμματισμό με όραμα το μέλλον νοιάζεται για την ποιότητα και συνεχούς αναβάθμισης της ζωής του Λεμεσιανού και όλων  των κατοίκων της πόλης.

*Αλέκος Βιλάνος, Σύμβουλος Ακινήτων

Vilanos Real Estate Agents Ltd

Αρκετές νέες, κυρίως οικιστικές, αναπτύξεις αναμένονται μέσα στο 2019, οι οποίες αναμένεται να βάλουν φρένο στην ραγδαία άνοδο των τιμών των ενοικίων, τόνισε στο InBusinessNews ο πρόεδρος του Κυπριακού Συνδέσμου Ιδιοκτητών Ακινήτων (ΚΣΙΑ), Γιώργος Μουσκίδης.

Όπως είπε, τα καινούργια κτήρια που θα βγουν στην αγορά εντός της χρονιάς θα συμβάλουν στη διατήρηση των ενοικίων στα σημερινά επίπεδα, τα οποία χαρακτήρισε φυσιολογικά, εξηγώντας ότι οι τιμές ενοικίασης της πλειοψηφίας των ακινήτων, πλην ορισμένων εξαιρέσεων, αρχίζουν από €350-400 τον μήνα για διαμερίσματα ενός υπνοδωματίων, ανεβαίνουν γύρω στα €500 για τα δυάρια, ενώ τα τριάρια διατίθενται προς €600-€650 τον μήνα.

Σταματά η πίεση των ενοικίων προς τα πάνω

«Υπάρχουν πολλοί ενδιαφερόμενοι και λίγα διαθέσιμα ακίνητα, καθώς επί χρόνια ολόκληρα δεν υπήρχαν νέες αναπτύξεις, με αποτέλεσμα τα καινούργια καλά διαμερίσματα να λιγοστέψουν», ανέφερε ο κ. Μουσκίδης, προβλέποντας ότι με την ολοκλήρωση αναπτύξεων στο τέλος του 2019 ή στις αρχές του 2020 θα ικανοποιηθεί σε μεγάλο βαθμό η ζήτηση που υπάρχει στην αγορά και θα σταματήσει η πίεση προς τα πάνω για τις τιμές των ενοικίων.

Παρελθόν αποτελούν οι αυξήσεις του 2016-2017

Υγιή χαρακτήρισε ο πρόεδρος του ΚΣΙΑ την αύξηση 6% που καταγράφηκε το 2018 στον αριθμό των πωλήσεων ακινήτων, σημειώνοντας ότι η αγορά ακινήτων, η οποία με τα πωλητήρια έγγραφα κινείται σε φυσιολογικά πλαίσια, θα συνεχίσει να αναπτύσσεται με ρυθμό 5-10% ετησίως.

Ξεκαθάρισε επίσης ότι το 2019 δεν αναμένονται οι μεγάλες αυξήσεις στις πωλήσεις που καταγράφηκαν το 2016 και το 2017, οι οποίες είχαν κυμανθεί μεταξύ 24-40%.

Ερωτηθείς για την υποχώρηση των πωλητήριων εγγράφων τον Δεκέμβριο του 2018, ανέφερε ότι ουσιαστικά δεν υπήρξε οποιαδήποτε μείωση. «Τον Δεκέμβριο του 2017 παρατηρήθηκε μία απότομη, υπερδιπλάσια αύξηση στις πωλήσεις καθώς τον Ιανουάριο του 2018 εφαρμόστηκε η επιβολή ΦΠΑ 19% στις πωλήσεις οικοπέδων, με αποτέλεσμα πολλοί να τρέξουν να προλάβουν τις μεταβιβάσεις», επεσήμανε ο κ. Μουσκίδης, τονίζοντας ότι ο Δεκέμβριος του 2018 ήταν ένας φυσιολογικός μήνας για την αγορά ακινήτων.

Προβλέπεται μείωση στις πωλήσεις σε ξένους

Εξέφρασε ακόμα την εκτίμηση ότι παρόλο που ενδεχομένως να μειωθούν οι πωλήσεις ακινήτων που προκύπτουν από την εξασφάλιση αδειών μόνιμης παραμονής και διαβατηρίων, εντούτοις οι συνολικές πωλήσεις δεν θα επηρεαστούν, καθώς οι ξένοι αγοραστές δεν καταλαμβάνουν μεγάλο ποσοστό του αριθμού των πωλητήριων εγγράφων, παρά μόνο από πλευράς αξίας των συναλλαγών.

«Αν δεν υπάρχουν απαγορεύσεις ή αυστηρότεροι κανονισμοί από την ΕΕ και συνεχίσει να επιτρέπεται η παραχώρηση ενός λογικού αριθμού αδειών μόνιμης παραμονής και διαβατηρίου, οι ξένοι θα συνεχίσουν να ενδιαφέρονται για την αγορά ακινήτων της Κύπρου με ένα λογικό ρυθμό», επεσήμανε ο κ. Μουσκίδης, σημειώνοντας μάλιστα ότι έχει παρατηρηθεί διεθνώς μείωση του ενδιαφέροντος εξασφάλισης διαβατηρίου.

Παράλληλα, ανέφερε ότι στο παρελθόν οι ξένοι αγοραστές καταλάμβαναν το 25% των συνολικών πωλήσεων ακινήτων, ενώ πρόσφατα άλλαξε ο τρόπος υπολογισμού από το Κτηματολόγιο των πωλητηρίων εγγράφων με αλλοδαπούς αγοραστές.

Τόνισε επίσης ότι οι ξένοι που ενδιαφέρονται για τα ακίνητα της Κύπρου προέρχονται από Λίβανο και Ηνωμένο Βασίλειο.

Προσθέτει νέα γραφεία η Fox

Μικρή επέκταση προγραμματίζει για το 2019 η FOX Smart Estate Agency. Όπως ανέφερε στο InBusinessNews ο διευθυντής της εταιρείας, ενδεχομένως να προστεθούν ένα ή δύο γραφεία παγκύπρια και να προσληφθούν νέοι πωλητές στο πλαίσιο της φυσιολογικής ανάπτυξης της τάξεως του 5-10% που καταγράφεται ετησίως.

Όσον αφορά τα ταμεία εναλλακτικών επενδύσεων για ακίνητα, ο κ. Μουσκίδης τόνισε ότι κάθε έξι μήνες με έναν χρόνο δημιουργείται ένα νέο μικρό fund, διευκολύνοντας επενδύσεις εκατ. ευρώ από το εξωτερικό σε κτήρια.

Υπενθυμίζεται ότι το πρώτο ταμείο εναλλακτικών επενδύσεων για ακίνητα ολοκλήρωσε τον Δεκέμβριο του 2017 η λιβανέζικη Mouflon Real Estate Fund Ltd, σε συνεργασία με τη Fox Property Services.

Του Αντώνη Λοΐζου*

Είναι πολλοί οι πολίτες αυτής της Δημοκρατίας που σας ευγνωμονούν για το έργο σας στον τομέα των ακινήτων, τόσο για το μέτρο για βίζες, όσο και τα διαβατήρια που το μέτρο αυτό από μόνο του έχει βοηθήσει τόσο τους developers, όσο και το ευρύτερο κοινό στην διάθεση των ακινήτων. Θα πρέπει σε κάποιο βαθμό να σας ευγνωμονούν και οι χρηματοδότες, αρκετοί εκ των οποίων βοηθήθηκαν από τις αγορές ξένων που είχε ως αποτέλεσμα και αυτοί να βοηθηθούν στο ξελάσπωμα από τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια, την εισροή €4½ δισ. στον τόπο σε νέο χρήμα και όχι σε ανακύκλωση δανείων.

Το πρόσφατο μέτρο για την μερική απελευθέρωση των υποθηκών και των υπόλοιπων επιβαρύνσεων περιλαμβανομένου και του φόρου ακίνητης ιδιοκτησίας είναι ό,τι το καλύτερο, όπως είναι και η ανάληψη της ευθύνης από τους αγοραστές για τον φόρο ακίνητης ιδιοκτησίας.

Σε όλη αυτή τη διαδικασία της πλειάδας των μέτρων που εισαγάγατε και ασφαλώς τα μέτρα προσέλκυσης επενδυτών λόγω φορολογικών αλλαγών, ίσως να σας ξέφυγε «ένα» πρόβλημα που παραμένει.  Ενώ τα ακίνητα «ελευθερώθηκαν» από τις υποθήκες κ.λπ., παραμένουν οι χρεώσεις των Δήμων κ.λπ. για τους Δημοτικούς φόρους και αποχετευτικά. Αποτέλεσμα η μη μεταβίβαση λόγω της επιβάρυνσης των ακινήτων σε αυτόν τον τομέα. ΄Ετσι παραμένουν πάλι οι αγοραστές εγκλωβισμένοι και μάλιστα για φόρους που έχουν ως κύριο ευεργέτημα τους κατόχους των μονάδων.΄Ετσι και ως ένα παράδειγμα σας αναφέρουμε ότι σε οικιστικό έργο 84 διαμερισμάτων και με τίτλους έτοιμους προς μεταβίβαση από το έτος 2013 και λόγω της μη ύπαρξης ενδιαφέροντος και/η μη δυνατότητα πληρωμής των μεταβιβαστικών, χρεώνεται ο developer για τους 39 μη ενδιαφερόμενους για την μεταβίβαση των μονάδων τους. Αν και υπάρχει κάποια δυνατότητα από ορισμένες Αρχές να επιτρέπουν τις μεταβιβάσεις ανά μονάδα, θέτουν όρους πότε και πώς θα πληρώσει ο developer για τους υπόλοιπους. Έτσι και ενώ οι κάτοχοι των μονάδων «απολαμβάνουν» την δωρεάν παραχώρηση της υπηρεσίας των δημοτικών υπηρεσιών, τις χρεώσεις τις επιβαρύνεται ο εγγεγραμμένος ιδιοκτήτης/ developer. Πιστεύουμε ότι ήταν παράληψη να μην εξαιρεθούν οι μεταβιβάσεις και από τις χρεώσεις των Δημοτικών φόρων και αποχετευτικών.  Το σύστημα που υιοθετήθηκε για τον Φόρο Εισοδήματος όπως οι κάτοχοι/αγοραστές φέρουν οι ίδιοι την ευθύνη για την πληρωμή τους, έτσι και εδώ θα πρέπει να υιοθετηθεί ένα παρόμοιο  μέτρο και να φέρουν την ευθύνη οι αγοραστές και να απελευθερωθούν οι εγγεγραμμένοι ιδιοκτήτες.

Η μη πληρωμή επιβαρύνει άδικα τους εγγεγραμμένους ιδιοκτήτες και ασφαλώς εμποδίζει σε κάποιο βαθμό τους developers/ιδιοκτήτες να προχωρήσουν στην έκδοση τίτλων λόγω οικονομικής δυσκολίας (εκτός από τους διάφορους συμβούλους που θα πρέπει να πληρωθούν, υπάρχει και το κόστος των αρχών για την διαδικασία έκδοσης τους).  Με μια απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου επί του θέματος, αυτή η διόρθωση θα βοηθήσει τα μέγιστα.

Διάφορα άλλα θέματα που χρήζουν την προσοχή σας είναι και ο μη εφαρμοσμένος νόμος για τα κοινόχρηστα για τα οποία αναφερθήκαμε στο προηγούμενο μας άρθρο (το οποίο επισυνάπτουμε για δική σας ενημέρωση).

Υπάρχει κάποια πρόνοια για τους ιδιοκτήτες να απαιτούν τη μεταβίβαση από το Κτηματολόγιο εκεί που υπάρχουν τίτλοι, αλλά εκτός του διοικητικού κόστους (δικηγορικά-χρέος κ.λπ.) που θα υπόκεινται οι ιδιοκτήτες επί του θέματος πως θα εισπράξουν οι Αρχές τα οφειλόμενα.

Παραμένουν ακόμη πολλά άλλα θέματα που προκαλούν τεράστια προβλήματα όπως τι είναι Ιδιωτική & Δημόσια πισίνα (τι χάος εδώ), χωρίς κατ’ επέκταση οι μεταβιβάσεις.

Υπέβαλε και ο κ. Περδίκης πρόταση για διαπλάτυνση της ζώνης προστασίας της παραλίας, αλλά μέσα σε αυτή την «νεκρή» ζώνη οι Δήμοι ανεγείρουν κιόσκια που μετατρέπονται σε snack bars κ.λπ., μπροστά από οικοδομές που ανεγέρθηκαν νομιζόμενοι οι αγοραστές έχουν απρόσκοπτη θέα προς την θάλασσα.  Ταυτόχρονα εντός της ίδιας ζώνης της προστασίας οι Δήμοι διοργανώνουν εκδηλώσεις, ενώ ο ιδιοκτήτης δεν μπορεί να κάνει χρήση αυτού του δικαιώματος πρόσβασης προς την κατοικία του.

Παραμένουν οι αρχαίες διαδικασίες για έκδοση τίτλων, ενώ ο Σύμβουλος σας το ΕΤΕΚ είναι μόνο θεωρητικός.

Σας υποβάλλουμε λοιπόν κύριε Πρόεδρε και ορισμένους δικούς μας προβληματισμούς, που χρειάζονται άμεσης επίλυσης και οι οποίες σκέψεις μας βασίζονται σε πραγματικά δεδομένα (με απτά παραδείγματα).

Σας συγχαίρουμε για τις άοκνες σας προσπάθειες και πραγματικά μας στενοχωρεί που θα πάρουμε από τον πολύτιμο σας χρόνο έστω για να διαβάσετε αυτήν την επιστολή μας, αλλά θα είναι χειρότερα εάν τα ευφάνταστα μέτρα αυτής της Κυβέρνησης να μην μπορούν να εφαρμοστούν και λόγω παραλείψεων και λόγω νοοτροπιών ορισμένων που πιστεύουν ότι «κρατούν τον παπά από τα γένια».

*Αντώνης Λοΐζου & Συνεργάτες Εκτιμητές Ακινήτων και Διαχειριστές Έργων Ανάπτυξης

Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.  - www.aloizou.com.cy 

Του Νίκου Ρώσσου*

Οι υψηλές τιμές των κατοικιών και των ενοικίων, που εμποδίζουν τους πολίτες στην απόκτηση στέγης θα ελαττωθούν όταν αυξηθεί η προμήθεια κατοικιών

Στην τελευταία έκδοσή του το διεθνούς κυκλοφορίας έγκριτο περιοδικό ECONOMIST, ξεκινούσε άρθρο του με τίτλο «Οικονομικά των Κατοικιών» με την εισαγωγή «Toget House Prices Down, Increasesupply». Για να ελαττώσετε τις τιμές των κατοικιών, αυξήστε την προμήθεια των κατοικιών. Η λογική αυτή δεν μπορεί να αμφισβητηθεί.

Οποιοδήποτε εμπόδιο τίθεται στην οικοδόμηση κατοικιών δεν δικαιολογείται. Το Economist συνεχίζει «Αν οι Πολιτικοί της χώρας αφαιρέσουν κάθε εμπόδιο στην οικοδόμηση κατοικιών περισσότεροι πολίτες ελαττώνει τις τιμές τους κατά 2%.

Η αύξηση των τιμών των κατοικιών δεν δικαιολογείται. Το Economist συνεχίζει «Αν οι Πολιτικοί της χώρας αφαιρέσουν κάθε εμπόδιο στην οικοδόμηση κατοικιών περισσότεροι πολίτες θα είναι σε θέση να τις αγοράσουν».

Συγκεκριμένη μελέτη δείχνει ότι 1% αύξησης του αριθμού των κατοικιών ελαττώνει τις τιμές τους κατά 2%.

Η αύξηση των τιμών των κατοικιών επηρεάζει δυστυχώς και τις γεννήσεις, άρα την κανονική και αναγκαία αντικατάσταση ή αύξηση του πληθυσμού διότι τα νέα ζευγάρια όταν ακριβαίνουν οι κατοικίες παρατηρήθηκε ότι αναβάλλουν την τεκνοποιία γιατί δεν μπορούν να συντηρήσουν τέκνα και να πληρώνουν και ψηλές τιμές για κατοικία. Για να δούμε ποια κατάσταση επικρατεί σήμερα στην Κύπρο, βλέπουμε ότι 250.000 κτήματα, σύμφωνα με στατιστική του Κτηματολογίου δεν χρησιμοποιούνται για ανάπτυξη γιατί είναι Συνιδιόκτητα και ένας αρχαίος άδικος νόμος που πρέπει να ακυρωθεί, ορίζει ότι όλοι οι Συνιδιοκτήτες πρέπει να συμφωνήσουν για να χωριστεί και να αναπτυχθεί ένα κτήμα, που συγκρατεί δυστυχώς προς μεγάλη ζημιά της Οικονομίας την ανάπτυξη. Τώρα βρίσκεται στην Επιτροπή Εσωτερικών της Βουλής νέα νομοθεσία για υποχρεωτικό διαχωρισμό, που ετοιμάστηκε ύστερα από 6 ετών προσπάθειες.

Δυστυχώς το Κτηματολόγιο της Λευκωσίας έστειλε στην Επιτροπή ένα καθόλα απαράδεκτο ανασταλτικό και ζημιογόνο ελάχιστο ποσοστό για να δικαιούται ένας να υποβάλει αίτηση διαχωρισμού του κτήματος, το οποίο ζητά να κατέχει ελάχιστο ποσοστό ιδιοκτησίας 65%. Πόσοι κατέχουν αυτό το 65% ιδιοκτησίας; 

Ευτυχώς πληροφορηθήκαμε ότι μεγάλος αριθμός βουλευτών είναι αντίθετοι με αυτή τη βλαβερή και αναχρονιστική νοοτροπία και προτίθενται να επιμείνουν σε αρκετά χαμηλότερο ποσοστό γιατί διαφορετικά οι πολίτες θα αδυνατούν να ενοικιάσουν ή να αγοράσουν κατοικία προς μεγάλη ζημιά τους και προς τη δημιουργία μεγάλου αριθμού άστεγων πολιτών.

Ελπίζω να μην καταλήξουμε σε τέτοιο θλιβερό κατάντημα. 

*Οικονομολόγος