Του Χριστόδουλου Χριστοδούλου*
Η πρόσφατη τροποποίηση του νόμου για τις εκποιήσεις έχει αντιμετωπιστεί από τα επαρχιακά πρωτόδικα δικαστήρια με αντιφατικές αποφάσεις, με αποτέλεσμα να προκληθεί δικαιολογημένα τεράστια ανησυχία στους δανειολήπτες, οι περιουσίες των οποίων κινδυνεύουν άμεσα με εκποίηση. Όπως και το 2014, οι τροποποιήσεις έχουν αναδρομική ισχύ, υποσκάπτοντας το δικαίωμα των δανειοληπτών να προσφύγουν στο δικαστήριο και να πετύχουν αναστολή της διαδικασίας της εκποίησης που ξεκίνησε η τράπεζα.
Με τις ενέργειες της η Κυβέρνηση κατάφερε να καταποντίσει την πρόταση για δημιουργία ενός δημόσιου φορέα διαχείρισης των μη εξυπηρετούμενων δανείων για μια στοχευμένη ομάδα δανειοληπτών και για ολόκληρο το τραπεζικό σύστημα.
Αντί αυτής της λογικής και δοκιμασμένης πρότασης, επέλεξε να αγοράσει όλα τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια του Συνεργατισμού (μεταξύ των οποίων δανείων περιλαμβάνονται και όσα έγιναν σε επώνυμους, πολιτικά εκτεθειμένα πρόσωπα ή σε στρατηγικούς κακοπληρωτές κ.ο.κ.) για να τα διαχειριστεί αλλιώς. Τώρα πως θα τα διαχειριστεί και με ποιον τρόπο θα πάρει πίσω τα δισεκατομμύρια που ξόδευσε από την τσέπη του φορολογούμενου, είναι ένα μυστήριο.
Αν όμως παρατηρήσει κανείς – που οφείλει να το κάνει – ότι έχουν αναλάβει αυτήν την εργασία οι πολύ «σοβαροί κύριοι και κυρίες» που ήταν πριν στη Λαϊκή Τράπεζα, ύστερα έκαναν καριέρα στο Συνεργατισμό και τώρα συνεχίζουν στο φορέα, δικαιολογημένα διαπιστώνεται ότι οι οιωνοί δεν είναι και άριστοι. Μάλλον το αντίθετο.
Θεωρούμε ότι επιβάλλεται να γίνουν τα εξής:
- Η κατηγοριοποίηση των ΜΕΔ, αναλόγως χρονολογίας και ποσού, για να ξεχωρίσουν οι στρατηγικοί κακοπληρωτές, στους οποίους να εφαρμοστούν οι αυστηρές ρήτρες της νομοθεσίας και να διαπιστωθεί παράλληλα ποια δάνεια μπορούν να καταστούν βιώσιμα με σωστή αναδιάρθρωση. Πρέπει να ξεχωρίσουν οι στρατηγικοί κακοπληρωτές από τους καλοπροαίρετους δανειολήπτες.
- Να καταργηθεί η αναδρομικότητα του νόμου που ψήφισε η Βουλή τον περασμένο Ιούλιο. Να λαμβάνονται υπόψιν οι Δικαστικές διαδικασίες που βρίσκονται εν εξελίξει. Να αυξηθούν επίσης τα χρονικά διαστήματα μεταξύ επιστολών για να δίνεται περιθώριο για προσπάθεια εξώδικης συνεννόησης.
- Να έχουν δικαίωμα οι δανειολήπτες να αμφισβητήσουν τα υπόλοιπα των δανείων τους. Να εφαρμοστούν οι τελεσίδικες αποφάσεις δικαστηρίων άλλων Ευρωπαϊκών χωρών για το ίδιο θέμα.
- Να υιοθετηθεί ένα αξιόπιστο σύστημα για την εκτίμηση των ενυπόθηκων περιουσιών. Ακούγονται πολλά για το καρτέλ των εκτιμητών και τη σχέση του με τις τράπεζες.
- Να επεκταθεί η προστασία της πρώτης κατοικίας και στην επαγγελματική στέγη μικρής επιχείρησης. Είναι γνωστό ότι οι μέλισσες της Κυπριακής οικονομίας ήταν οι μικρές επιχειρήσεις, οι επιχειρήσεις δηλαδή που εργοδοτούν μέχρι και 10 άτομα. Αυτή είναι η λεγόμενη μεσαία τάξη. Αυτοί εργοδοτούσαν, αυτοί πλήρωναν στο κράτος, αυτοί επένδυαν τα χρήματα στην Κυπριακή αγορά. Δεν τα έκρυβαν ούτε στον Παναμά, ούτε στην Ελβετία, ούτε κάπου αλλού. Επένδυαν στις οικογένειες και στα παιδιά τους. Σήμερα η μεσαία τάξη δεν υπάρχει πλέον. Οι περισσότεροι έχουν προβλήματα με απλήρωτες Κοινωνικές Ασφαλίσεις, ΦΠΑ κλπ. Η σωτηρία των τραπεζών βρίσκεται στην ανόρθωση και αναγέννηση της μεσαίας τάξης στην Κύπρο. Το κυνήγι των μικρών επιχειρήσεων μέσω της εφαρμογής της νομοθεσίας των εκποιήσεων ή του αναχρονιστικού θεσμού του διορισμού παραλήπτη / διαχειριστή στο πλαίσιο της εφαρμογής του ομολόγου κυμαινόμενης επιβάρυνσης, δεν πρόκειται να βοηθήσει τις ίδιες τις τράπεζες. Αυτό το κυνήγι πρέπει να σταματήσει. Παράλληλα πρέπει να εφαρμοστούν πολιτικές στήριξης των μικρών επιχειρήσεων. Μέσα στα πλαίσια αυτά θα πρέπει να επανεξεταστεί το θέμα των ωραρίων των καταστημάτων λιανικού εμπορίου, το φορολογικό σύστημα και οι χορηγίες για de minimies επενδύσεις.
- Απαλλαγή εγγυητών και εγκλωβισμένων αγοραστών ακινήτων. Λογικά, όπου υπάρχουν υποθήκες και έμπρακτες εξασφαλίσεις του πρωτοφειλέτη, οι υπόλοιποι εγγυητές πρέπει να απαλλάσσονται. Όταν γίνει εκποίηση περιουσίας πρωτοφειλέτη, πρέπει επίσης να απαλλάσσονται οι εγγυητές, γιατί μόνο έτσι η τράπεζα θα αναγκαστεί να προβεί σε τίμια εκποίηση.
- Πρέπει να αντιμετωπιστεί η φοροδιαφυγή, η μαύρη εργασία και το λαθρεμπόριο με τα κατεχόμενα.
Αν λοιπόν αφεθούν οι τράπεζες να προχωρήσουν σε αλόγιστες εκποιήσεις πρώτης κατοικίας και μικρής επαγγελματικής στέγης, σίγουρα εκτιμούμε ότι δεν πρόκειται να διορθωθεί η πραγματική οικονομία και θα δημιουργηθούν τεράστια κοινωνικά προβλήματα.
Μπορεί μέχρι σήμερα ο λαός να μην αντέδρασε βίαια, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν θα συμβεί αύριο. Όλοι έχουν τα όρια ανοχής τους. Ακόμα και οι Κύπριοι.
*Συντονιστής Επιτροπής Δανειοληπτών
Κινήματος Οικολόγων – Συνεργασία Πολιτών
Του Ανδρέα Παπαχαραλάμπους, Δημάρχου Στροβόλου
Η λαϊκή αγορά, αυτός ο μικρός εμπορικός πυρήνας για δεκάδες μικροπωλητές και παραγωγούς, δεν είναι απλά ένας χώρος εμπορικής δραστηριότητας. Με τη μοναδική δυναμική και ζωντάνια που τον χαρακτηρίζει, αποτελεί ένα πραγματικό κύτταρο του εμπορίου, τόσο στη χώρα μας, όσο και στον ελληνικό και διεθνή χώρο.
Ο Δήμος Στροβόλου δεν θα μπορούσε να αποτελεί εξαίρεση. Γι΄ αυτόν ακριβώς τον λόγο, ο Δήμος μας λειτούργησε επί δεκαετίες λαϊκή αγορά, η οποία στεγάστηκε στους χώρους των Αποθηκών του Δήμου, κυρίως λόγω έλλειψης εναλλακτικής επιλογής. Αυτή η Αγορά μπορεί να μην είχε τη συμβατική, γραφική ή ακόμα και ρομαντική εικόνα που έρχεται στο μυαλό μας, σκεπτόμενοι τις ελληνικές και ευρωπαϊκές λαϊκές αγορές. Λειτούργησε, ωστόσο, εύρυθμα, σε έναν καθαρό και ασφαλές περιβάλλον, προσφέροντας τη δυνατότητα σε εκατοντάδες παραγωγούς να διαθέσουν τα προϊόντα τους χωρίς άλλους μεσάζοντες, αλλά και στους επισκέπτες καταναλωτές να έχουν πρόσβαση σε φρέσκα αγαθά.
Σε όποια χώρα και να βρίσκεσαι, η επίσκεψη στη λαϊκή αγορά είναι μία αλλιώτικη, μοναδική εμπειρία. Η «ατμόσφαιρα», η διάθεση, παντού το ίδιο, το περιβάλλον ανεξήγητα οικείο… Απαραίτητη πάντα η χαλαρή διάθεση, αν θες να απολαύσεις την πληθώρα των ερεθισμάτων που σου προσφέρει. Οι χαρακτηριστικές μυρωδιές μπαχαρικών κυριαρχούν στον αέρα, τα επιμελώς τακτοποιημένα φρούτα και λαχανικά χρωματίζουν τους πάγκους, οι ακατάπαυστες και ενίοτε διασκεδαστικές φωνές των μικροπωλητών, που προσπαθούν να προωθήσουν τη δική τους πραμάτεια έναντι των άλλων, τα παζάρια στις τιμές και οι μικροεντάσεις, τα διερευνητικά βλέμματα κυρίως των μεγαλύτερων, που εξετάζουν προσεκτικά κάθε τι που πιάνουν στα χέρια τους… Πουθενά αλλού δεν μπορείς να ζήσεις αυτόν τον μαγευτικό συνδυασμό ερεθισμάτων. Μοναδικές εικόνες και εμπειρίες, που θέλουμε τα παιδιά μας και οι επόμενες γενιές να μπορούν να βιώσουν.
Κάτι άλλο όμως γίνεται επίσης αντιληπτό από τα πρώτα κιόλας λεπτά που θα βρεθείς σε μια λαϊκή αγορά: η αγωνία των παραγωγών να πωλήσουν την πραμάτεια τους που για μήνες καλλιεργούν, περιμένοντας εκείνη τη μοναδική στιγμή που ο καθένας μας θα σταθεί μπροστά από τον πάγκο τους και θα τους αποζημιώσει για τον κόπο τους.
Αν κάποιοι λένε ότι όλα αυτά είναι για τους ρομαντικούς ή για τους ηλικιωμένους, τότε πλανώνται. Τα τελευταία χρόνια οι λαϊκές αγορές, ακόμη και σε μητροπολιτικές πόλεις στο εξωτερικό, γνωρίζουν μία ιδιαίτερη άνθιση, με ολοένα και περισσότερους νέους να τις επισκέπτονται σε τακτική βάση. Οι λαϊκές αγορές αναβιώνουν και ναι, δεν θα ήταν υπερβολή να ισχυριστούμε ότι είναι «της μόδας» να ψωνίζεις στη Λαϊκή Αγορά, με τη μικρή μας Κύπρο να συμβαδίζει με τη διεθνή τάση.
Αν τα δεδομένα αλλάζουν, τότε οφείλουμε να προσαρμοστούμε αναλόγως. Για αυτό και ήρθε η στιγμή η Λαϊκή Αγορά Στροβόλου να βρει έναν νέο χώρο που θα την αναδείξει. Η Λαϊκή Αγορά Στροβόλου μεταστεγάζεται από τις 2 Νοεμβρίου σε νέες εγκαταστάσεις, στον χώρο στάθμευσης του ΓΣΠ, στον Στρόβολο. Πληρώντας όλες τις απαραίτητες προδιαγραφές μίας σύγχρονης Αγοράς, η Λαϊκή μας Αγορά θα είναι πρότυπη για τα κυπριακά δεδομένα.
Συνεχίζουμε την παράδοση, αλλά κυρίως, την εξελίσσουμε. Το παλιό και το σύγχρονο, μαζί σε ένα αρμονικό συνδυασμό….
Του Γιώργου Κουκούνη*
‘‘Συμφωνία ενοικίασης ακινήτου πέραν του έτους πρέπει να είναι γραπτή και να υπογράφεται από δύο μάρτυρες’’
ΤΟ φαινόμενο της μη ορθής εκτέλεσης ενοικιαστηρίου εγγράφου είναι συχνό και το γεγονός επηρεάζει κατά κύριο λόγο τα δικαιώματα του ενοικιαστή, ιδιαίτερα όταν η ενοικίαση είναι πέραν του ενός χρόνου και προνοείται περαιτέρω ανανέωση της. Το άρθρο 77(1) του περί Συμβάσεων Νόμου, Κεφ.149, προνοεί ότι κάθε σύμβαση που αφορά την ενοικίαση ακίνητης ιδιοκτησίας της οποίας η διάρκεια είναι πέραν του ενός χρόνου, για να είναι έγκυρη και ισχυρή, θα πρέπει να είναι γραπτή και να υπογράφεται στο τέλος αυτής στην παρουσία δύο τουλάχιστον ικανών προς το συμβάλλεσθαι μαρτύρων, διαφορετικά η ενοικίαση είναι άκυρη. Όταν η συμφωνία ενοικίασης είναι προφορική, για να είναι έγκυρη θα πρέπει να είναι διάρκειας μέχρι ενός χρόνου. Στην περίπτωση ενοικιαστηρίου εγγράφου που δεν υπογράφεται από δύο μάρτυρες, παρά την ακυρότητα του, η ενοικίαση υπάρχει εφόσον ο ενοικιαστής κατέχει το ακίνητο. Το ερώτημα που εύλογα τίθεται είναι οι συνέπειες της ακυρότητας, πώς επηρεάζεται ο ενοικιαστής και ποια ειδοποίηση θα δώσει ο ιδιοκτήτης για τον τερματισμό της ενοικίασης.
Όπου έχουμε μια σύμβαση ενοικίασης ακινήτου που δεν τηρεί τις προϋποθέσεις του άρθρου 77(1) του Νόμου, είναι άκυρη και καθίσταται περιοδική ενοικίαση από μήνα σε μήνα ή από χρόνο σε χρόνο ή ανάλογα πώς γίνεται η πληρωμή του ενοικίου. Ο ενοικιαστής επηρεάζεται από μια τέτοια σύμβαση, είτε πρόκειται για ακίνητο που εμπίπτει στο ενοικιοστάσιο είτε όχι, αφού η χρονική περίοδος που αναφέρεται στο άκυρο ενοικιαστήριο έγγραφο δεν ισχύει και εναπόκειται στον ιδιοκτήτη να την τερματίσει. Ο τερματισμός γίνεται με προειδοποίηση ανάλογα με το χρόνο πληρωμής του ενοικίου ή όταν ο ενοικιαστής δεν καταβάλλει τα ενοίκια ακινήτου που εμπίπτει στο ενοικιοστάσιο, με ειδοποίηση 21 ημερών. Όταν το άκυρο ενοικιαστήριο έγγραφο προνοεί ενοικίαση πέραν του ενός χρόνου και ότι ο ενοικιαστής θα έχει δικαίωμα να την ανανεώσει για περαιτέρω περίοδο, αυτή λήγει με τη λήξη της περιόδου της ενοικίασης και ο όρος για τη δυνατότητα ανανέωσης είναι άκυρος. Ο ενοικιαστής δεν νομιμοποιείται να επικαλεστεί ότι η ενοικίαση δεν έχει λήξει ή ότι έχει ανανεωθεί, αφού στην περίπτωση που το υποστατικό είναι ενοικιοστασιακό, η ενοικίαση καθίσταται θέσμια.
Το ανωτέρω θέμα εξετάστηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο στην απόφαση που εξέδωσε στην Π.Ε.105/2014 ημερ.15.10.2018, που αφορούσε ενοικιαστήριο έγγραφο το οποίο προέβλεπε διάρκεια ενοικίασης δύο χρόνων με πρόνοια για ανανέωση της ενοικίασης για άλλες δύο διετίες χωριστά, αλλά δεν έφερε την υπογραφή δύο μαρτύρων κατά παράβαση του άρθρου 77, γεγονός που το καθιστούσε άκυρο. Το Ανώτατο Δικαστήριο υιοθέτησε το σκεπτικό της πρωτόδικης απόφασης που ανέφερε ότι ενώ ο σχετικός όρος ήταν απόλυτα σαφής ως προς τη χρονική διάρκεια της περιόδου της πρώτης ενοικίασης και ενώ επίσης συνάγεται από αυτόν με εύλογη καθαρότητα ότι η άσκηση του δικαιώματος ανανέωσης της ενοικίασης ανήκε αποκλειστικά στον ενοικιαστή, εντούτοις δεν γινόταν αναφορά για τον τρόπο και χρόνο άσκησης του δικαιώματος αυτού, με αποτέλεσμα η συγκεκριμένη πρόνοια ανανέωσης να είναι αόριστη και ασαφής πέραν της ακυρότητας του ενοικιαστηρίου εγγράφου.
Στην προκειμένη περίπτωση, ο ιδιοκτήτης απαιτούσε από τον ενοικιαστή να του παραδώσει το υποστατικό για να προβεί σε εκτέλεση έργων συντήρησης, ανακαίνισης και αποκατάστασης, δίδοντας του σχετική ειδοποίηση 4 μηνών. Το Ανώτατο Δικαστήριο δεν συμφώνησε με τη θέση του ενοικιαστή ότι η ενοικίαση δεν κατέστη θέσμια λόγω μη τερματισμού, αφού το ενοικιαστήριο έγγραφο ήταν άκυρο, η αρχική ενοικίαση έληξε και δεν ίσχυε η πρόνοια για την ανανέωση της. Επομένως δεν χρειαζόταν τερματισμός της ενοικίασης, εφόσον η σύμβαση έληξε και ο ενοικιαστής κατέστη θέσμιος. Αναφορικά με την ειδοποίηση που δόθηκε, το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε ότι ήταν έγκυρη, μάλιστα σύμφωνα με τη νομολογία, η παράλληλη προώθηση δύο λόγων ανάκτησης κατοχής με διαφορετική προθεσμία εκ του Νόμου δεν επηρεάζει την εγκυρότητα της ούτε και η μη αναφορά σε αυτή στα σχετικά άρθρα του Νόμου. Όσον αφορά τον ισχυρισμό του ενοικιαστή ότι ο ιδιοκτήτης δεν ικανοποίησε την προϋπόθεση που θέτει ο Νόμος για «εκτέλεση έργων σε διατηρητέα οικοδομή», μέρος της οποίας αποτελεί το επίδικο, πάλι το Ανώτατο Δικαστήριο συμφώνησε με την πρωτόδικη απόφαση, κρίνοντας ότι από την αποδεκτή μαρτυρία αναδείχθηκε ότι οι εργασίες ήταν αναγκαίες ως απορρέουσες από τις σχετικές άδειες και τη Συναίνεση του Υπουργού, αφού επρόκειτο για διατηρητέα οικοδομή και η αναπαλαίωση δεν μπορούσε να γίνει ούτε σταδιακά ούτε τμηματικά.
*Δικηγόρου στη Λάρνακα
Του Γιώργου Κουκούνη*
“Αποξένωση περιουσίας προς καταδολίευση πιστωτή μπορεί να ακυρωθεί”
Ενέργειες για αποξένωση κινητής ή ακίνητης περιουσίας που γίνονται από οφειλέτη χρέους και έχουν σκοπό την καταδολίευση πιστωτή, χαρακτηρίζονται ως δόλιες πράξεις και σαν τέτοιες είναι δυνατό να ακυρωθούν με διάταγμα του δικαστηρίου. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι η ύπαρξη εξ αποφάσεως χρέους καθώς και η ύπαρξη πράξεων καταδολίευσης του εξ αποφάσεως πιστωτή, ανεξάρτητα εάν έγιναν πριν ή μετά την καταχώρηση της αγωγής βάση της οποίας εκδόθηκε η απόφαση, την εκτέλεση της οποίας επιδιώκει ο πιστωτής.
Πράξεις καταδολίευσης του εξ αποφάσεως πιστωτή θεωρούνται μεταξύ άλλων η δωρεά, μεταβίβαση, επιβάρυνση ή αποξένωση προς όφελος τρίτου, οποιουδήποτε περιουσιακού στοιχείου του εξ αποφάσεως οφειλέτη, εφόσον αυτές γίνονται με σκοπό την παρεμπόδιση ή καθυστέρηση ικανοποίησης του εξ αποφάσεως χρέους του οφειλέτη. Η πρόθεση του οφειλέτη χρέους αποτελεί τον καθοριστικό παράγοντα που θα κρίνει κατά πόσο η μεταβίβαση ή η διάθεση θα θεωρηθεί ότι είναι δόλια. Σύμφωνα με το νόμο τεκμαίρονται μέχρις απόδειξης του αντιθέτου, ότι δωρεά, μεταβίβαση ή επιβάρυνση περιουσίας έγιναν με σκοπό την καταδολίευση του εξ αποφάσεως πιστωτή. Το βάρος απόδειξης σε αυτές τις περιπτώσεις είναι πάνω στον οφειλέτη χρέους ότι η μεταβίβαση ή η διάθεση έγινε με καλή πίστη και έναντι λογικού ανταλλάγματος. Το ίδιο βάρος απόδειξης έχει και το πρόσωπο που αποκτά την περιουσία ότι ενήργησε με καλή πίστη έναντι λογικού ανταλλάγματος και ότι δεν γνώριζε τις προθέσεις και ενέργειες του οφειλέτη χρέους.
Οι σχετικές νομοθετικές ρυθμίσεις αποβλέπουν στο να διασφαλίσουν την περιουσία του εξ αποφάσεως οφειλέτη, ώστε να παραμείνει διαθέσιμη για την εκτέλεση της δικαστικής απόφασης και την ικανοποίηση του εξ αποφάσεως χρέους. Το Ανώτατο Δικαστήριο στην απόφαση που εξέδωσε στην Π.Ε. 214/2012, ημερ.28.9.2018, αναφέρει ότι σύμφωνα με το άρθρο 91Γ του Κεφ.6, ένα δικαστήριο έχει τη δυνατότητα ακύρωσης καταδολιευτικής μεταβίβασης και δύναται να διατάξει την ακύρωση της εγγραφής και την επανεγγραφή στο όνομα του οφειλέτη, με ταυτόχρονη εγγραφή του εξ αποφάσεως χρέους ως επιβάρυνση επί του περιουσιακού στοιχείου. Παρόμοιες πρόνοιες, προσθέτει, υπάρχουν στο Κεφ.62, το άρθρο 3(1) του οποίου προνοεί ότι κάθε δωρεά, πώληση κλπ, με πρόθεση την παρεμπόδιση ή καθυστέρηση των πιστωτών θα θεωρείται ως δόλια, κατά τεκμήριο, δηλαδή, με το βάρος απόδειξης της καλής πίστης της μεταβίβασης ή εκχώρησης να φέρει ο δικαιοπάροχος ή εκχωρητής, καθώς και το πρόσωπο στο οποίο έγινε η μεταβίβαση ή εκχώρηση. Η πρόθεση συνάγεται από τα γεγονότα και μόνο. Περαιτέρω και τα άρθρα 46(1) και 47(1) του περί Πτωχεύσεως Νόμου, Κεφ.5, προνοούν ότι οποιαδήποτε διάθεση περιουσίας που δεν γίνεται λόγω γάμου ή προς όφελος αγοραστή καλή τη πίστει και με νόμιμη αντιπαροχή, θα είναι άκυρη έναντι του Επιτρόπου Πτωχεύσεως αν η διάθεση έγινε μέσα σε δύο χρόνια από την κήρυξη του διαθέτη σε πτώχευση ή αν ο διαθέτης σε οποιοδήποτε χρονικό διάστημα μετά τη διάθεση και εντός περιόδου δέκα ετών κηρύχθηκε σε πτώχευση.
Η μόνη υπεράσπιση που μπορεί να προβληθεί σε αυτές τις περιπτώσεις από το κατηγορούμενο πρόσωπο είναι να αποδείξει ότι η εν λόγω πράξη έγινε προς συγγενικό πρόσωπο ή προς αγοραστή με καλή πίστη και χωρίς πρόθεση να παρεμποδίσει ή καθυστερήσει τον πιστωτή στην είσπραξη του οφειλόμενου σε αυτόν εξ αποφάσεως χρέους. Ως «συγγενικό πρόσωπο» θεωρείται σύμφωνα με το νόμο ο πατέρας, η μητέρα, ο σύζυγος, το τέκνο, ο εγγονός, ο αδελφός ή η αδελφή και ως «καλή πίστη» θεωρείται (i) σε σχέση με πράξη που γίνεται προς όφελος συγγενικού προσώπου η μεταβίβαση ή η επιβάρυνση που γίνεται έναντι λογικού ανταλλάγματος, περιλαμβανομένης και ανταλλαγής με περιουσία ίσης αξίας, ή μεταβίβαση ή επιβάρυνση που γίνεται με σκοπό τη μόρφωση, ιατρική περίθαλψη ή αποκατάσταση του εν λόγω προσώπου και (ii) σε σχέση με πράξη που γίνεται προς όφελος αγοραστή οποιαδήποτε μεταβίβαση ή επιβάρυνση γίνεται έναντι λογικού ανταλλάγματος.
Το δικαστήριο για να εκδώσει ακυρωτικό διάταγμα θα πρέπει να έχει καταχωρηθεί αίτηση από τον εξ αποφάσεως πιστωτή στα πλαίσια της αγωγής που εκδόθηκε η απόφαση. Το δικαστήριο σε τέτοια περίπτωση δύναται να κηρύξει άκυρη οποιαδήποτε καταδολιευτική μεταβίβαση, επιβάρυνση ή άλλη αποξένωση περιουσιακού στοιχείου η οποία γίνεται από οποιοδήποτε οφειλέτη, λαμβανομένων προσηκόντως υπόψη των συμφερόντων οποιουδήποτε καλόπιστου τρίτου. Ο τρίτος εφόσον ενήργησε καλόπιστα χωρίς να γνωρίζει τις προθέσεις και ενέργειες του οφειλέτη χρέους και πλήρωσε λογικό αντάλλαγμα για την απόκτηση ή επιβάρυνση της περιουσίας δεν θα πρέπει να ανησυχεί.
*Δικηγόρου στη Λάρνακα
Του Θέμη Πολυβίου
Η κατάσταση, σ’ ό,τι αφορά το κυκλοφοριακό χάος που δημιουργείται καθημερινά στην είσοδο της Λευκωσίας έχει φτάσει στο απροχώρητο. Η ταλαιπωρία που υφίστανται οι χιλιάδες συμπατριώτες μας είναι απερίγραπτη.
Για να αντιληφθούμε καλύτερα την τραγική κατάσταση που επικρατεί να παραθέσουμε τα στοιχεία που παρέθεσε ενώπιον της κοινοβουλευτικής Επιτροπής Μεταφορών, η διευθύντρια των Δημόσιων Έργων Χρυστάλλα Μαλλούπα.
Σύμφωνα με αυτά τα στοιχεία, από το 2015 μέχρι και το 2018 υπάρχει αύξηση της κυκλοφορίας σε σημαντικές οδικές αρτηρίες της πρωτεύουσας που κυμαίνεται μεταξύ 6 και 14%.
Ειδικά στην είσοδο της Λευκωσίας, σύμφωνα πάντα με την κ. Μαλλούπα η αύξηση έφτασε το 14%, ενώ στη διάρκεια της τριετίας 2015 – 2018, η ημερήσια κυκλοφορία αυξήθηκε από 32000 σε 36000 οχήματα.
Αξίζει να σημειωθεί πως η αυξητική τάση γενικότερα στο δίκτυο της πρωτεύουσας αγγίζει τον χρόνο το 3% κάτι που σημαίνει πως το 2021, σύμφωνα με τον συγκοινωνιολόγο του Δήμου Λευκωσίας Νάσο Καλυβά, το 2021 τα αυτοκίνητα στα φώτα του Γαβριηλίδη δεν θα μπορούν να κινηθούν.
Αυτή είναι, λοιπόν, η τραγικότατη κατάσταση. Τι κάνουμε, για να την αντιμετωπίσουμε;
Σύμφωνα με τα όσα είδαμε μέχρι τώρα, απλώς σχεδιάζονται έργα, τα οποία όμως, δυστυχώς, μένουν στα χαρτιά.
Τα οδικά έργα τα οποία θα δώσουν λύσεις στο κυκλοφοριακό πρόβλημα που παρατηρείται καθημερινά στην είσοδο της Λευκωσίας έχουν σχεδιαστεί από το Τμήμα Δημοσίων Έργων εδώ και χρόνια. Είναι μεταξύ άλλων η μονοδρόμηση των Μακαρίου – Καλλιπόλεως (η τελευταία βρίσκεται υπό ανακατασκευή), ο περιμετρικός Λευκωσίας, η κατασκευή της Αργυρουπόλεως, η σύνδεση της Ακαδημίας στην Αγλαντζιά με την Φυτωρίου, ο ανισόπεδος κόμβος στη Σταυρού, ο κυκλικός κόμβος στη Χατζηωσήφ – Σπ. Κυπριανού και το δεύτερο επίπεδο του κόμβου παρά τη μεγάλη γέφυρα στην είσοδο της Λευκωσίας.
Θα μπορούσε κάλλιστα κάθε καλόπιστος να διερωτηθεί: Καλά, μα αφού σχεδιάζονται όλα αυτά τα έργα, γιατί δεν προωθείται η εκτέλεση τους; Ακριβώς, εδώ είναι το πρόβλημα. Και δεν βλέπουμε φως, με βάση τα λεγόμενα της κ. Μαλλούπα.
Συγκεκριμένα, όπως προκύπτει από τις απαντήσεις της ενώπιον της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Μεταφορών, το μόνο έργο από αυτά που έχουν σχεδιαστεί το οποίο θα ξεκινήσει να κατασκευάζεται το 2019 είναι ο περιμετρικός, ενώ η Αργυρουπόλεως θα είναι το επόμενο και αναμένεται να ξεκινήσει σε 3 – 4 χρόνια. Στο πλαίσιο των οροφών του ετήσιου προϋπολογισμού είναι περιορισμένα τα κονδύλια, είπε η κ. Μαλλούπα και αυτό που κατάλαβαν οι βουλευτές είναι πως εάν δεν υπάρξει η πολιτική βούληση για να μπουν όλα τα έργα σε έναν οδικό χάρτη, το κυκλοφοριακό στην είσοδο της Λευκωσίας όχι μόνο δεν θα μειωθεί αλλά θα επιδεινώνεται…
Με λίγα λόγια, όπως εξελίσσεται η κατάσταση σε ένα – δύο χρόνια θα χρειάζεσαι 45 περίπου λεπτά να έρχεσαι από τη Λεμεσό στη Λευκωσία και θα περιμένεις στην είσοδο μια και πλέον ώρα, για να μπορέσεις να εισέλθεις στην πόλη και να φτάσεις στον προορισμό σου
Τι πρέπει να γίνει;
Μα απλούστατα, πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στην εκτέλεση των προαναφερθέντων έργων, ώστε να προλάβουμε το κακό. Σε αντίθετη περίπτωση ό,τι πάθουμε, όπως λέει και η λαϊκή ρήση είναι χαλάλι μας.
Του Γιώργου Στροβολίδη*
Έχουν περάσει πέντε και πλέον χρόνια από την οικονομική καταστροφή του 2013. Τελευταία παρατηρείται μια αργή αλλά σταθερή ανάκαμψη στην οικονομία, αλλά εύλογο είναι το ερώτημα: έχουμε πραγματικά διδαχθεί από τα λάθη του παρελθόντος ή κινδυνεύουμε να τα επαναλάβουμε;
Το άρθρο επικεντρώνεται στον τομέα των ακινήτων, αλλά τα θέματα έχουν μια γενικότερη απήχηση.
Θα αναφερθούμε στα σημαντικότερα σημεία:
•Ο υπερδανεισμός είναι ίσως η μεγαλύτερη πηγή κινδύνου που ανέδειξε η τελευταία παγκόσμια οικονομική κρίση. Το πρόβλημα με τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια παραμένει μια μάστιγα του τραπεζικού συστήματος στην Κύπρο. Τουλάχιστο, όμως, για νέες χρηματοδοτήσεις αμφότεροι οι τράπεζες και οι δανειολήπτες πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τόσο τη δυνατότητα αποπληρωμής του δανείου, όσο και το δανεισμό εν σχέσει με την καθαρή περιουσία του δανειολήπτη. Όταν το δάνειο αποδίδει, δηλαδή από εισόδημα όπως ενοίκια, καλώς, τί γίνεται όμως όταν αυτά είναι καθαρά καταναλωτικής φύσης; Στο εξωτερικό, κάποιοι πιστεύουν ότι τέτοια δάνεια πρέπει να αποφεύγονται. Αυτό στην περίπτωση της Κύπρου φαίνεται ανέφικτο προς το παρόν, τουλάχιστο όμως τέτοια δάνεια πρέπει να περιορίζονται. Οι πρόσφατες δανειοδοτήσεις για την αγορά αυτοκινήτου ίσως να πρέπει να είχαν προβληματίσει.
•Η αντίληψη ότι οι τιμές των ακινήτων μπορεί να συνεχίσουν να αυξάνονται στο διηνεκές, έχει αποδειχθεί πόσο λανθασμένη είναι, όχι μόνο στην Κύπρο αλλά και στο εξωτερικό, Η ιστορία με την Ολλανδέζική τουλίπα έχει μείνει στην ιστορία ως κλασσική απόδειξη. Και όμως κάποιες τιμές ακινήτων (η Λεμεσός είναι ίσως το καλύτερο παράδειγμα με μερικά διαμερίσματα) θα έπρεπε να προβληματίσουν, διότι δεν δικαιολογούνται εάν λάβει κάποιος υπόψη την απόδοση που θα μπορούσαν να έχουν τα ακίνητα εάν ενοικιάζονταν. Είναι επίσης λογικό οι τιμές των ακινήτων στην Κύπρο να ξεπερνούν ακόμη και τις τιμές του Λονδίνου ή του Μόντε Κάρλο; Εάν ο χαρακτηρισμός ‘’φούσκας’’ είναι δόκιμος, δεν είμαι σίγουρος, θα έπρεπε όμως να υπάρχει προβληματισμός. Στον αντίποδα υπάρχει η ραγδαία αύξηση στα ενοίκια μικρών διαμερισμάτων στη ευρύτερη Λευκωσία. Εδώ όμως υπάρχει η εξήγηση ότι η τεράστια ζήτηση που παρατηρείται, τόσο από φοιτητές όσο και από νεαρά ζευγάρια, δύσκολο να καλυφθεί στα επόμενα λίγα χρόνια, αφού η ανέγερση νέων διαμερισμάτων και η ανακαίνιση παλαιών δεν μπορεί να ακολουθήσει τον ίδιο ρυθμό. Επίσης, η ζήτηση αυτή δεν φαίνεται να είναι πρόσκαιρη.
•Η υπερεξάρτηση από συγκεκριμένες αγορές, όπως είναι η Ρωσική και η Κινεζική, επίσης είναι πηγή κινδύνου. Παλαιότερα ήταν οι Βρεττανοί και οι Ρώσοι και είδαμε πως η οικονομική κρίση στις δύο αυτές χώρες επηρέασε τον τομέα στην Κύπρο. Η εξάρτηση του τομέα των ακινήτων από ξένους αγοραστές, τον καθιστά πιο ευάλωτο, από το να βασίζεται στην ντόπια αγορά, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η τα ξένα κεφάλαια δεν είναι ευεργετικά για την Κυπριακή οικονομία.
Πέραν των πιο πάνω υπάρχουν και τα εξής θέματα που πρέπει κάποιος να εξετάσει:
•Τα ψηλά κτήρια, σε όλες πλέον τις πόλεις της Κύπρου, προδίδουν μια δυναμική στον τομέα των ακινήτων, αν και είναι αντιγραφή τέτοιων αναπτύξεων σε πολλές άλλες πόλεις στο εξωτερικό. Υπάρχει όμως και ανάγκη για αναπτύξεις που να μην έρχονται σε αντίθεση με τις οικολογικές αναπτύξεις, και που να σέβονται αμφότερα την Κυπριακή παραδοσιακή αρχιτεκτονική και τις καιρικές συνθήκες.
•Ο παραμερισμός της ανακαίνισης υφιστάμενων κτηρίων κάποιας αρχιτεκτονικής ή άλλης αξίας, είναι ένα άλλο θέμα, αφού πολλά από αυτά παραμένουν ανεκμετάλλευτα και παραμελημένα.
•Η πολυπόθητη ανάπτυξη υπαίθρου, όπως για παράδειγμα της περιοχής Τροόδους, πρέπει επίσης να γίνει θέμα υψίστης προτεραιότητας, εάν υπάρχει κάποια ελπίδα να καταπολεμηθεί η αστυφιλία.
•Κάποια έργα υποδομής (ποδηλατόδρομοι, τραμ, κ.ά.) πρέπει να προωθηθούν για να αντιμετωπιστεί το κυκλοφοριακό και να βελτιωθεί η ποιότητα ζωής στις πόλεις. Δυστυχώς το αυτοκίνητο παραμένει σχεδόν αναντικατάστατο, και το κράτος φορολογεί τα καύσιμα με ψηλούς συντελεστές χωρίς να παρέχει την εναλλακτική λύση. Πόσο λείπουν από τη χώρα μας οι έξυπνες οικολογικές πόλεις, κάτι που στο εξωτερικό κερδίζει συνεχώς έδαφος με θετικότατα αποτελέσματα.
•Είναι επίσης σημαντικό, όσο δύσκολο και είναι να υλοποιηθεί, να υπάρξουν αναπτύξεις, τόσο οικιστικές όσο και εμπορικές, που να παρέχουν στο χρήστη τη ευελιξία που είναι απαραίτητη αφού οι ανάγκες του, τόσο οικογενειακά όσο και στον εργασιακό χώρο, αλλάζουν σημαντικά με την πάροδο του χρόνου. Εδώ οι αρχιτέκτονες μπορούν να παίξουν ένα πολύ ουσιαστικό ρόλο.
Τα πιο πάνω πρέπει να μας προβληματίσουν. Από τη μια να μην επαναπαυθούμε και να προσέξουμε να μην επαναλάβουμε τα τραγικά σφάλματα του παρελθόντος, και από την άλλη με τις ορθές κινήσεις, τα θετικά δεδομένα να αποτελέσουν τις βάσεις για μια μελλοντική σωστή και ποιοτική ανάπτυξη της πατρίδας μας.
Αυτό μπορεί να γίνει με ένα συνδυασμό έργων και πράξεων που θα εφαρμοστούν χωρίς την απαραιτήτως αντιγραφή μοντέλων από το εξωτερικό που δεν έχουν σχέση με το περιβάλλον και την κουλτούρα μας. Η καινοτομία είναι εκείνη που θα μας δώσει το συγκριτικό πλεονέκτημα.
Τότε και μόνο τότε θα καταφέρουμε να δημιουργήσουμε τη δική μας ταυτότητα και θα δώσουμε το δικό μας τοπικό στίγμα τόσο στις πόλεις όσο και στην ύπαιθρο. Και φυσικά θα βαδίζουμε με σταθερά βήματα αποφεύγοντας τους σκοπέλους και τα λάθη του παρελθόντος.
Σημ.: Οι απόψεις που εκφράζονται πιο πάνω είναι προσωπικές και δεν είναι κατ’ ανάγκη ταυτόσημες με εκείνες του ΚΣΙΑ.
*Οικονομολόγου, Επίτιμου Προέδρου του Κυπριακού Συνδέσμου Ιδιοκτητών Ακινήτων (ΚΣΙΑ)